Nkà ihe ọmụma nke oge ochie China: a nkenke na ihe ọmụma. Nkà ihe ọmụma nke oge ochie India na China

Anyị na-enye a na nkà ihe ọmụma nke oge ochie China, a nchịkọta. Chinese na nkà ihe ọmụma nwere a akụkọ ihe mere eme nke na-erukwa azụ ọtụtụ puku afọ. Ya si malite bụ mgbe e jikọtara ya na Book of Mgbanwe, oge ochie Compendium nke ịgba afa na-akpa azụ 2800 BC, ebe e nyere ha ụfọdụ n'ime ihe gbara ọkpụrụkpụ ndokwa nke Chinese na nkà ihe ọmụma. Age of Chinese nkà ihe ọmụma nwere ike na-eme atụmatụ na Olee ihe enyemaka (mbụ ya okooko, na-emekarị kwuru na dị ka 6 narị afọ BC), dị ka ọ na ụbọchị laghachi na-edeghị ede ọdịnala ndị Neolithic. Ke ibuotikọ i nwere ike ịchọpụta ihe bụ nkà ihe ọmụma nke oge ochie China, na nkenke maara ndị bụ isi n'ụlọ akwụkwọ na ụlọ akwụkwọ echiche.

Na-elekwasị anya nke na nkà ihe ọmụma nke oge ochie East (China) ruo ọtụtụ narị afọ na-etinye a bara nchegbu maka nwoke na otu, ajụjụ banyere otú iji hazie ndụ na otu, otú ibi ndụ a ndụ zuru okè. Ethics na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nkà ihe ọmụma mgbe were ụzọ karịa metaphysics na epistemology. Akụkụ ọzọ nke Chinese nkà ihe ọmụma anọwo na-eche banyere ọdịdị na njirimara, nke mere ka mmepe nke isiokwu nke ịdị n'otu nke nwoke na Heaven, isiokwu nke nwoke ebe ke cosmos.

Anọ n'ụlọ akwụkwọ nke echiche

Anọ karịsịa akpa ụlọ akwụkwọ echiche pụta na kpochapụwo oge nke Chinese akụkọ ihe mere eme, nke malitere banyere 500 BC Ha bụ ndị okpukpe Kọnfushọs, Daoism (mgbe spelt dị ka "Tao"), monism na Legalism. Mgbe China e n'otu Qin Dynasty na 222 BC, Legalism ka ọ bụrụ ukara nkà ihe ọmụma. Ndị eze ukwu nke oge Han Dynasty (206 BC - 222 AD) were Tao, na mgbe e mesịrị, na gburugburu 100 BC - okpukpe Kọnfushọs. Ụlọ akwụkwọ ndị a na-Central ka mmepe nke Chinese echiche ruo mgbe narị afọ nke 20. Buddha nkà ihe ọmụma na pụta na 1st na narị afọ BC, na-ebe-agbasa na 6 afọ (tumadi n'oge ọchịchị nke ndị Tang Dynasty).

Na oge nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe na oge anyị na nkà ihe ọmụma nke oge ochie East (China) ka toro na-agụnye a echiche e si n'ebe ọdịda anyanwụ na nkà ihe ọmụma, nke bụ a nzọụkwụ kwupụta modernization. N'okpuru ịchịisi nke Mao si Marxism, Stalinism, na ndị ọzọ Kọmunist akụziri ghọrọ ebe nile na Chile China. Hong Kong na Taiwan ka di ndu mmasị na Confucian echiche. The ugbu a ọchịchị nke Ndị mmadụ Republic of China-akwado ndị na-akụziri ndị ahịa socialism. Philosophy Ancient China chịkọtara n'okpuru.

n'oge kweere

Ná mmalite nke Shang Dynasty echiche dabeere na echiche nke nlọghachite, n'ihi kpọmkwem chọpụtara nke uwa: mgbanwe nke ehihie na abalị, mgbanwe nke a kara aka, ndị waksị na-ebelata nke ọnwa. Nke a echiche nọgidere mkpa ofụri Chinese akụkọ ihe mere eme. N'oge ọchịchị nke Shang eke nwere ike jikwaa oké chi Shang Di, sụgharịa Russian - "Chineke Pụrụ Ime." Nna ochie ofufe bụ onyinye, dị ka àjà ụmụ anụmanụ na ụmụ mmadụ.

Mgbe Shang usoro ndị eze kwaturu site Zhou usoro ndị eze, e a ọhụrụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, okpukpe na nkà ihe ọmụma echiche nke "iwu nke Eluigwe". Dị ka ya, ma ọ bụrụ na onye na-achị adịghị-ederịta akwụkwọ ya na ọnọdụ, ọ ga-kwaturu na dochie ọzọ ka mma. Archaeological gwupụtara na oge na-egosi onye na-abawanye mmuta na ele mmadụ anya n'ihu ndọrọ ego si ikwere na Shang Di. The òtù nzuzo nke nna nna ghọrọ ihe zuru, ka ndị mmadụ na bịara ọzọ ego.

narị akwụkwọ

Around 500 TOA, mgbe ndị Zhou ala ebelatawo, bịara kpochapụwo oge nke Chinese nkà ihe ọmụma (fọrọ nke nta n'oge ahụ e nwekwara ndị mbụ ọkà ihe ọmụma Gris). Oge a mara dị ka narị Ụlọ Akwụkwọ. Nke ọtụtụ ụlọ akwụkwọ tọrọ ntọala n'oge a, na n'oge na-esote oge nke agha States, anọ kasị akpa ndị okpukpe Kọnfushọs, Tao, Legalism na moizm. N'oge a, ọ na-kweere Kofutsy dere sị "Iri nku" na a usoro nke na-akọwa m Ching.

Imperial oge

The nchoputa nke adịte Qin Dynasty (221-206 BC) n'otu China n'okpuru ikike nke onye eze ukwu ma guzosie ike Legalism dị ka ukara nkà ihe ọmụma. Li Iri na Otu, nchoputa nke Legalism na chancelo nke mbụ eze ukwu nke Qin Dynasty Qin Shi Huang, kpọrọ ya na-ebelata nnwere onwe ikwu okwu nke ụbụrụ na-aghọ iji mee ka ọnụ echiche na ndọrọ ndọrọ ọchịchị kweere na ọkụ niile kpochapụwo ọrụ nke nkà ihe ọmụma, akụkọ ihe mere eme na uri. Naanị Li Iri na Otu akwụkwọ akwụkwọ ndị a ga-ekwe. Mgbe o duhiere abụọ alchemists, kwere nkwa ya ogologo ndụ, Qin Shi Huang lie ndụ 460 ọkà mmụta. Legalism ịnọgide na-enwe ya mmetụta dị ka ogologo oge ndị eze ukwu nke oge Han Dynasty (206 BC - 222 AD) anabataghị Tao, na mgbe e mesịrị, na gburugburu 100 BC, - okpukpe Kọnfushọs dị ka ukara ozizi. Otú ọ dị, okpukpe Tao na okpukpe Kọnfushọs abụghị bụrụkwa agha nke Chinese echiche ruo mgbe narị afọ nke 20. Na 6 narị afọ (tumadi n'oge ọchịchị nke Tang Dynasty) Buddha nkà ihe ọmụma e ala ghọtara, tumadi n'ihi na nke myirịta na okpukpe Tao. Nke ahụ bụ n'oge ahụ na nkà ihe ọmụma nke oge ochie China, chịkọtara n'elu.

okpukpe Kọnfushọs

Okpukpe Kọnfushọs - mkpokọta ozizi nke sage Confucius, onye bi na 551-479 afọ. BC

Philosophy Ancient China, konfutsianstvo nkenke nwere ike na-anọchi anya dị ka ndị a. Ọ bụ a mgbagwoju usoro nke omume, na-elekọta mmadụ, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na okpukpe na-eche, nke ike-enwe mmetụta n'akụkọ ihe mere eme nke Chinese mmepeanya. Ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị kweere na okpukpe Kọnfushọs bụ obodo okpukpe nke Imperial China. Confucian echiche na-egosi na omenala nke China. Mencius (4th narị afọ BC) kweere na mmadụ nwere a ùgwù na a ga-akọ na-a "mma". Sun Tszy hụrụ ụmụ mmadụ dị ka a na-apụtụghị ọjọ, kama na site ọzụzụ onwe na onwe-mma nwere ike converted n'ime a omume ọma.

Confucius abụghị hụrụ a okpukpe ọhụrụ, ọ bụ naanị na chọrọ ịkọwa na ịtụte-akpọghị aha okpukpe Zhou Dynasty. The oge ochie usoro okpukpe na-achị ka ike gwụ ya: Gịnị chi ekwe na-elekọta mmadụ nsogbu na mmegbu? Ma ọ bụrụ na abụghị ndị mmụọ obiọma na uwa, ihe bụ ihe ndabere maka a ufọk ufene, edo na-adịgide adịgide na-elekọta mmadụ iji? Confucius kweere na nke a bụ ihe ndabere maka ụda iwu, emejuputa Otú ọ dị, Zhou okpukpe, ya ememe. O ịkọwa ha ememe dị ka àjà ndị bụ chi, ma dị ka a ememe na embody na mepere anya na omenala ihe nakawa etu esi nke omume. Ha gụnyere maka ya na usoro ziri ezi isi nke Chinese ọha mmadụ. Okwu ahụ bụ "ememe" gụnyere mmadụ ememe - n'ikike na nabatara norms omume - ihe anyị ugbu a na-akpọ iwu oru. Confucius kweere na naanị obodo mepere anya nwere ike anụ ma na inogide na usoro. Nkà ihe ọmụma nke oge ochie China, ụlọ akwụkwọ nke echiche ma na-agbaso ozizi nke ọtụtụ-e si okpukpe Kọnfushọs.

Tao

Tao - bụ:

1) akwụkwọ nke echiche, dabeere na odide na Tao Te Ching (Lao-Tzu) na Zhuangzi;

2) Chinese ndiife okpukpe.

"Tao" pụtara n'ụzọ nkịtị "ụzọ", ma na okpukpe na nkà ihe ọmụma nke China bụ okwu were na a ọzọ nkịtị pụtara. Nkà ihe ọmụma nke oge ochie China, a nkenke nkọwa nke a na-e kwuru n'isiokwu a, m mụtara ọtụtụ n'ime echiche nke a nkịtị na ndị o yiri dị mfe echiche nke "ụzọ".

Yin na Yang na ise ọcha Ozizi

Ọ na-amaghị ebe echiche nke ụkpụrụ abụọ nke Yin na Yang, eleghị anya, ọ malitere na oge nke oge ochie Chinese na nkà ihe ọmụma. Yin na Yang - abụọ na-arụkọ ụkpụrụ onye mmekọrịta Nleta niile phenomenal ihe na mgbanwe na ohere. Yang - n'ọrụ ụkpụrụ, na Yin - n'ezinụlọ. Ọzọ ọcha, dị ka ehihie na abalị, ìhè na ọchịchịrị, ọrụ na passivity, oke na nwanyị, na ndị ọzọ na-a echiche nke Yin na Yang. Ọnụ, ndị a ihe abụọ eme ka kwekọrọ na echiche nke kwekọrọ na-emetụta na nkà mmụta ọgwụ, nkà, mara nkà, na-elekọta mmadụ ndụ nke China. Nkà ihe ọmụma nke oge ochie China, ụlọ akwụkwọ nke echiche nwekwara etinye obi gị dum na echiche.

Yin-Yang echiche a na-ejikọta ya na ozizi nke ise ọcha, nke na-akọwa na eke na-elekọta mmadụ phenomena dị ka a N'ihi nke a Nchikota ise bụ isi ndị ma ọ bụ ohere mmadụ: osisi, ọkụ, ụwa, metal na mmiri. Nkà ihe ọmụma nke oge ochie China (nkenke setịpụrụ ihe kacha mkpa n'isiokwu a) bụchaghị na-agụnye echiche.

legalism

Legalism ewe mgbọrọgwụ na echiche nke Chinese ọkà ihe ọmụma Xun Zi (310-237 BC.), Ònye kweere na ụkpụrụ na-mkpa ịchịkwa ọjọọ ọchịchọ nke mmadụ. Han Fei (280-233 BC.) Mepụtara a echiche na a pragmatic aka ike na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nkà ihe ọmụma dabeere na ụkpụrụ na mmadụ chọrọ iji zere ntaramahụhụ na iji nweta uru nke onwe, ebe ndị mmadụ na-site na okike ọdịmma onwe na ihe ọjọ. N'ihi ya, ọ bụrụ na ndị mmadụ na-amalite na-egosipụta kpamkpam ha eke ọchịchọ, ọ ga-eduga esemokwu na-elekọta mmadụ nsogbu. Onye na-achị ga-enwe ike ha na-enyemaka nke atọ components:

1) iwu ma ọ bụ ụkpụrụ;

2) usoro, tactic, art;

3) legitimacy, ike, charisma.

Iwu a idiọk ahụhụ omempụ na-agọzi ndị ha kwesịrị. Legalism a họpụtara ka nkà ihe ọmụma nke na-Qin Dynasty (221-206 BC.), Mbụ n'otu China. N'adịghị ka kensinammuo ogba aghara Tao na okpukpe Kọnfushọs, Legalism omume weere chọrọ nke iji bụ ihe dị mkpa karịa ndị ọzọ. Political ozizi mepụtara na obi ọjọọ oge nke narị afọ nke anọ BC.

Iwu kweere na gọọmenti ekwesịghị-eduhie ndị nsọ nsọ apụghị iru ideals nke "ọdịnala" na "ndi mmadu." N'echiche ha, na-agbali iji meziwanye ndụ na mba site mmụta na usoro ziri ezi n'iwu na-ịkụ afọ n'ala. Kama nke ahụ, ndị mmadụ mkpa a ike ọchịchị na-esi ọtụtụ iwu nke, nakwa dị ka na uwe ojii, nke ga-achọ a siri ike a na ele mmadụ anya n'ihu nnabata ya na iwu na idiọk ahụhụ omempụ. The nchoputa nke Qin usoro ndị eze, tọrọ na ndị a aka ike ụkpụrụ nke ndị dị ndụ, na-eche na ndị ọchịchị nke usoro ndị eze ga-adịru mgbe ebighị ebi.

Buddha

Nkà ihe ọmụma nke oge ochie India na China nwere ọtụtụ ihe na-emekarị. Ọ bụ ezie na okpukpe Buddha malitere na India, ọ bụ nke dị oké mkpa na China. Ọ na-kweere na okpukpe Buddha pụtara na China n'oge Han Dynasty. About narị afọ atọ mgbe e mesịrị, n'oge ọchịchị nke Eastern Jin Dynasty (317-420 gg.), Ọ nwetara ihe mgbawa na-ewu ewu. N'oge ndị a narị afọ atọ, ndị na-akwado okpukpe Buddha ọtụtụ ndị bịara ọhụrụ, ndị na-awagharị awagharị ndị si n'ebe ọdịda anyanwụ na mpaghara na Central Asia.

Na a uche, okpukpe Buddha ka mgbe a nakweere China. Ọ dịkarịa ala, ọ bụghị n'ụdị a kpere Indian. Nkà ihe ọmụma nke oge ochie India na China ka nwere ọtụtụ iche. Akụkọ na-eju eju na akụkọ nke India, dị ka Bodhidharma, onye kụrụ dị iche iche nke okpukpe Buddha dị na China, ma e nwere obere kwuru na ha nke-apụghị izere ezere nke mgbanwe, nke bụ isiokwu nke ozizi mgbe na-akpụ akpụ ya n'ala ọzọ na, karịsịa ndị dị otú ahụ a bara ọgaranya, otú China bụ n'oge ahụ na nkwanye ùgwù nke nkà ihe ọmụma echiche.

Akụkụ ụfọdụ nke Indian Buddha ndị na-apụghị ịghọta uru Chinese uche. Na ya ọdịnala asceticism, ketara n'aka Hindu echiche, Indian Buddha nwere ike mfe ile ụdị deferred remuneration nyere na-atụgharị uche (na-atụgharị uche ugbu a, inweta Nirvana e mesịrị).

The Chinese, n'okpuru mmetụta siri ike nke na omenala, na-agba ume na ịdị uchu na afọ ojuju nke mkpa ndị, ike na-anabata nke a na ndị ọzọ na omume ndị na yiri weird na-adịghị mkpa ka ndụ kwa ụbọchị. Ma ịbụ a bara uru ndị mmadụ, ọtụtụ n'ime ha hụrụ na ụfọdụ ezi echiche nke okpukpe Buddha dị na nkwanye ùgwù nke, ma nwoke ma ọha mmadụ.

Agha nke asatọ isi - a agha obodo n'etiti ndi-isi na ndi-eze nke Jin usoro ndị eze na oge nke 291 306 arọ, nke na-awagharị awagharị, ndị dị n'ebe ugwu China, si Manchuria n'ebe ọwụwa anyanwụ nke Mongolia, a ọnụ ọgụgụ buru ibu ẹkesịnede n'ohu mercenary agha ..

Around n'otu oge ahụ, na ọkwa nke China ndọrọ ndọrọ ọchịchị na omenala ebelata ịrịba gbakee ozizi nke Lao Tzu na Chuang Tzu, jiri nwayọọ nwayọọ na-emegharị ka Buddha echiche. Buddha, nke pụtara na India, na China were a dị nnọọ iche echiche. Were, dị ka ihe atụ, echiche nke Nagarjuna. Nagarjuna (150-250 AD.), Indian ọkà ihe ọmụma, ndị kasị akpa Buddha thinker mgbe Gautama Buddha onwe ya. Ya isi onyinye Buddha nkà ihe ọmụma bụ ịzụlite echiche sunyata (ma ọ bụ "voids") dị ka ihe mmewere Buddha metaphysical gnoseology na phenomenology. Mgbe importing na China Sunyata echiche gbanwere si "adabaghi" na "Ihe dị adị" n'okpuru nduzi nke ọdịnala Chinese echiche nke Lao Tzu na Chuang Tzu.

moizm

Nkà ihe ọmụma nke oge ochie China (nkenke) moizm dabeere Mauzy ọkà ihe ọmụma (470-390 BC.), Ònye nyere aka agbasa echiche nke eluigwe na ala ịhụnanya, ịha nhata nke niile Nigeria. Mauzy kweere na omenala echiche bụ controversial, na mmadụ chọrọ nduzi iji chọpụta nke ọdịnala ndị na-anabata nke ọma. Na moizm ụkpụrụ omume na-adịghị kpebisie ike site na omenala, ọ na-abụ na mekọrịtara na utilitarianism, na-agbalịsi ike maka ọdịmma nke kasị ukwuu ọtụtụ. Na moizm kweere na ndị ọchịchị - a ngwá ọrụ na-enye nduzi dị otú ahụ na-akwalite na-agba ume na-elekọta mmadụ agwa na-erite uru kasị ukwuu ọtụtụ ndị mmadụ. Ihe omume ndị dị ka ịbụ abụ na ịgụ egwú, e weere a n'efu nke ego na a pụrụ iji na-enye ndị mmadụ nri na ebe obibi. Mohists kere ha onwe ha nke ukwuu haziri na ndọrọ ndọrọ ọchịchị Ọdịdị na biri obi umeala, na-eduga naghịkwa achọ ịnọ naanị ndụ, na-eme ya n'echiche dị iche iche. Ha megide ụdị ọ bụla nke ime ihe ike na ha kwere na Chineke ike heaven (Tien), nke na-ata bụ omume rụrụ arụ.

Ị mụtara na-anọchite anya na nkà ihe ọmụma nke oge ochie China (nchịkọta). N'ihi na a ọzọ nghọta zuru ezu-atụ aro na ihe anya maara na onye ọ bụla akwụkwọ iche iche. Akụkụ nke oge ochie Chinese na nkà ihe ọmụma na-eji nkenke oge depụtara n'elu. Anyị nwere olileanya na a ihe onwunwe enyeworo gị aka ịghọta isi ihe ma ghọọ baara gị uru.