Ihe ndi okacha n'akwukwo n'akwukwo ihe omumu

Onyinye nke ndị ọkà mmụta sayensị kachasị mma nọgidere bụrụ ihe bara uru ọbụna na narị afọ ole na ole mgbe ha nwụsịrị. Nke a na-emetụta ọ bụghị nanị ndị ọkà mmụta sayensị ma ọ bụ ndị ọkachamara na-ahụ maka nkà mmụta mgbakọ na mwepụ, ndị a ma ama na-echekwa ego. Ka anyị depụta ụfọdụ n'ime ndị ọkà mmụta sayensị dị ike na ihe ndị ha rụzuru.

Adam Smith

Ma eleghị anya, ọbụna ndị na-enweghị nsogbu ego maara aha a. A mụrụ ọkà mmụta akụ na ụba Adam Smith n'afọ 1723 na Scotland. Ọ ghọrọ onye nhazi akụnụba nke oge gboo, ọrụ ya bụ "Theory of Moral Senses" na "Ọmụmụ banyere ọdịdị na ihe kpatara akụnụba nke mba." Adam malitere njem ya n'otu ụlọ akwụkwọ dị mfe, site na nwata ọ na-enwe mmasị ịgụ na igosipụta onwe ya na klas ahụ. Mgbe ọ dị afọ 14, nwa okorobịa ahụ gara ịmụ nkà ihe ọmụma na Glasgow, na 1746, ọ gụsịrị akwụkwọ na Oxford College, mgbe nke ahụ gasịrị, ọ malitere ịgụ okwu banyere akwụkwọ, iwu na akụnụba. N'afọ 1751 Smith ghọrọ prọfesọ n'echiche, ihe ndị nkuzi ya ghọrọ ihe ndabere nke akwụkwọ ọhụụ gbasara mmetụta. Ọtụtụ ndị na-azụ ahịa nke oge a kụziri, ma n'oge na-adịghị anya, Adam Smith kwụsịrị ọrụ ya maka njem nleta nke mba ọzọ dị ka nwa na-eso nwa Duke nke Buckle. Na njem ahụ, o dere akwụkwọ bụ isi ya, "Nchọpụta nke Nature na Ihe kpatara akụnụba nke mba," nke mere ka ụwa mara ya.

Henry Adams

A mụrụ ọkà mmụta sayensị a na 1851 n'obodo Davenport obodo Amerịka. A naara Henry ego mgbe ọ bụ nwata, mgbe ọ na-amụ akwụkwọ na mahadum, ma mesịa malite ịkụziri akụ na ụba. Ke adianade do, enye ama anam utom ke utom emi esemde utom obio. Dika otutu ndi ozo a maara nke ọma, Adams agbanweela uzo nke uwa na ego. Ọ mụtara njikọ n'etiti ndị ọha na eze na ndị nwe obodo, nke mere ka steeti gbanwee ụkpụrụ nke usoro iwu akụ na ụba. Echiche ya ekwekọghị n'echiche nke Adam Smith. Henry Adams kwenyere na ọha mmadụ na steeti kwesịrị ikpebi iwu akụ na ụba site n'aka ndị agha. Tinyere ihe ndị ọzọ, Henry mere ka mmepe ụgbọ okporo ígwè dị na United States, na-ekwukarị n'ọhịa a dịka ọkachamara.

Karl Marx

Nke a na nwa afọ nke Prussia kpebisiri N'ezie nke akụkọ ihe mere eme, echiche ya na-sitere n'ike mmụọ nsọ ọ bụghị naanị maara nke ọma economists nke Russia na mba ndị ọzọ, ma ndị ọchịchị, dị ka Lenin. Karl Marx mụrụ na 1818 na Trier, ebe ọ akwụ a elu-agụmakwụkwọ, mgbe ahụ, na-amụ na Bonn na Berlin. Mgbe mahadum di ya, o malitere inwe mmasi n'ihe omuma. Marx rụrụ ọrụ ruo ọtụtụ afọ na akwụkwọ akụkọ, na mgbe aku na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na aku na uba. N'ịbụ onye na-aga Paris, ọ hụrụ Engels, ọ na-emetụta ya nke ukwuu. N'afọ 1864, ọ hiwere òtù na-arụ ọrụ na mba ụwa, n'oge na-adịghị anya, e bipụtara "Isi Obodo," ọrụ kachasị mkpa nke ọrụ ya. Ndị ọkà mmụta a ma ama, Smith, Ricardo, ghọọrọ ndị Marx ume, bụ ndị, na-adabere n'echiche ha, nyochaa mmekọrịta dị n'etiti uru na ọrụ, ego na ngwongwo. Dị ka nkwenkwe ya siri kwuo, otu mba na-achịkwa mba ahụ. Echiche dị otú ahụ ghọrọ ihe ndabere nke ọrụ Marxist.

John Kenneth Galbraith

Ọtụtụ ndị a ma ama economists nwere ike na-enwe mmetụta N'ezie nke akụkọ ihe mere eme, kama nanị American ọkà mmụta sayensị bụ onye nkụzi nke US President Dzhona Kennedi. A mụrụ Galbraith n'ime ezinụlọ dị mfe, ebe o nwere ụmụ anọ, na-amụ akwụkwọ na kọleji ọrụ ubi, na 1931, ọ ghọrọ bachelor nke sayensị n'ọhịa nke akụ na ugbo. Kemgbe 1934, ọ malitere izi ihe na Harvard. Echiche nke onye nchekwa ego a ma ama, bụ Keynes, na-emetụta echiche ya. Na mgbakwunye, Galbraith rụrụ ọrụ maka gọọmentị, na-achịkwa ego na ụgwọ ọrụ. Kemgbe afọ 1943, ọ rụrụ ọrụ na magazin "Fortune", na 1949, ọ laghachiri na Harvard. Na ụbọchị nke World War II ọ nọ otu nke economists na jide onu oriri n'okpuru akara - na-esi nke na-adịbeghị anya Akwa Iduọ Ndutịm Uforo ndị ka oke mkpa maka United States of America. Mgbe 1960 Kennedy ghọrọ onyeisi oche, a họpụtara Galbraith onye nnọchianya na India. N'ime afọ ndụ ya, ọ dere ọtụtụ akwụkwọ, n'etiti ọrụ ndị a ma ama bụ "Society of Abundance", "Ụlọ Ọrụ Ọhụrụ Ahụ," yana "Economics and Social Goals." Ruo ụbọchị ikpeazụ ya, Galbraith nọgidere na-arụsi ọrụ ike, na-ebipụta okwu sayensị, na-anọgide na-ahụ maka ọkachamara na onye ndụmọdụ, na-anọgide na-arụ ọrụ nkụzi, na 2006, ọ nwụrụ n'ihi ihe kpatara ya.