Philosophy: Gịnị bụ isi - n'agbanyeghị ma ọ bụ nsụhọ?

Philosophy - oge ochie sayensị. Ọ malitere na ụbọchị nke na-ohu usoro. Na ịmara ezu, n'ụzọ ụfọdụ ozugbo na mba ndị dị ka China, India na Greece. The akụkọ ihe mere eme nke sayensị bụ karịa 2500 afọ. N'oge a, anyị nwere ike a otutu dị iche iche omume, na-atụgharị uche na-etoju nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị, na-elekọta mmadụ na aku na uba nke ọha mmadụ. Inyocha dị iche iche ebe nke nkà ihe ọmụma, n'ezie, na-akpali ma dị mkpa. Ma ha niile na-eduga nkuku - nsogbu nke ịbụ na nsụhọ.

Dị iche iche formulations nke otu nsogbu

The mbụ ajụjụ nke nkà ihe ọmụma, nke dabeere ebe niile, chepụtara na ụzọ dị iche iche. Anyị na-na nsụhọ - a nsogbu nke mmekọrịta nke mmụọ nsọ na uwa, obi ma ahụ, echiche na ịbụ, wdg ọ bụla akwụkwọ echiche chọrọ azịza nke ajụjụ: ihe bụ isi - n'agbanyeghị ma ọ bụ nsụhọ ..? Gịnị jikọrọ ha na-eche echiche ma na-anọkọ? Nke a ruru nke German ọkà ihe ọmụma Schelling na Engels a na-akpọ isi ajụjụ nkà ihe ọmụma.

Mkpa nke a nsogbu idu ke eziokwu na ya ziri ezi mkpebi na-adabere na-ewu ihe integrated sayensị nke mmadụ ebe ke ererimbot. Mind na okwu atọsa. Ma n'otu oge ahụ ụzọ iche. Nsụhọ na-akpọkarị spirit.

Abụọ n'akụkụ nke otu nke

Na isi na nkà ihe ọmụma ajụjụ a: "Gịnị bụ isi - n'agbanyeghị ma ọ bụ nsụhọ" - e nwere oge - existential na cognitive. N'ịbụ-ndị ọzọ okwu, ndị ontological n'akụkụ, idu ke achọta a ngwọta ndị isi nsogbu nke philosophy. Na ọdịdị zuru oke nke cognitive ma ọ bụ epistemological n'akụkụ, bụ na-edozi ahụ, ajụjụ nke ma ma ọ bụ knowable knowable ụwa.

Dabere na data nke abụọ n'akụkụ ekewa anọ bụ isi ebe. Ọ bụ a na-ahụ anya (ihe onwunwe n'anya) na idealism, ahụmahụ (empiricism) na Rationalist.

Ontology nwere ndị na-esonụ ebe: ịhụ ihe onwunwe n'anya (kpochapụwo na vulgaris), idealism (ebumnobi na nke onye), dualism deism.

Epistemological n'akụkụ na-anọchi anya ise ntụziaka. Ọ pụta mgbe e mesịrị Nọstik na agnosticism. Ọzọ atọ - empiricism, rationalism, sensualism.

The akara nke Democritus

Na akwụkwọ, ịhụ ihe onwunwe n'anya na-akpọkarị akara nke Democritus. Na-akwado ya kwere na ezi azịza nke ajụjụ nke ihe na-abịa mbụ - okwu ma ọ bụ nsụhọ, mkpa. Dị na a anaah¹anya postulates ndị dị ka ndị:

• okwu n'ezie dị, na ọ bụ onwe ha nke nsụhọ;
• Ihe - bụ ihe kwurula umi; ọ chọrọ naanị onwe ya ma na-amalite n'okpuru ya anụ ụlọ iwu;
• nsụhọ - a na ihe onwunwe na-egosipụta onwe ya, nke bụ nke ukwuu haziri ahazi okwu;
• nsụhọ abụghị otu nọọrọ onwe ha umi, ọ bụ na -.

N'etiti ndŽ ah ọkà ihe ọmụma, bụ ndị setịpụrụ onwe ha nnukwu ajụjụ nke ihe na-abịa mbụ - okwu ma ọ bụ nsụhọ, nwere ike mata:

• Democritus;
• Thales, Anaximander, Anaximenes (Milesian akwụkwọ);
• Epicurus, Bacon, Locke, Spinoza, Diderot;
• Herzen, Chernyshevsky;
• Marx, Engels, Lenin.

mmasị ebumpụta ụwa

Iche iche igbunye rụrụ arụ ịhụ ihe onwunwe n'anya. Ọ na-anọchi anya Vogt, Moleschott. Na nke a, mgbe na-amalite na-ekwu okwu banyere ihe bụ isi - n'agbanyeghị ma ọ bụ nsụhọ, ọrụ absolutise okwu.

Philosophers riri ahụ na-amụ ihe nke ihe onwunwe na-enyemaka nke kpọmkwem sayensị: mgbakọ na mwepụ, physics, onwu. Ha na-eleghara n'obi dị ka ihe kwadoro na ya ikike inwe mmetụta n'ahụ okwu. Dị ka ndị nnọchianya nke rụrụ arụ ihe onwunwe n'anya, ụbụrụ mmadụ na-arụpụta echiche na nsụhọ ka imeju, bile. Nke a na-emekarị na-adịghị aghọta na qualitative dị iche n'etiti uche na okwu.

Dị ka oge a na-eme nnyocha, mgbe ajụjụ nke ihe na-abịa mbụ - okwu ma ọ bụ nsụhọ, ịhụ ihe onwunwe n'anya, nkà ihe ọmụma, ịdabere na kpọmkwem na eke na sayensị, ezi uche na-egosi ya postulates. Ma, e nwere a adịghị ike - a obere nkowa nke zuru oke nke nsụhọ, enweghị ịkọwa nke ọtụtụ phenomena nke gbara ya gburugburu ụwa. Ịhụ ihe onwunwe n'anya na-adịkwaghị na nkà ihe ọmụma nke Greece (oge nke ochichi onye kwuo uche) na-ekwu, nke ndị Gris, na England na na Asaa na narị afọ, na France, nke XVIII narị afọ, na socialist mba nke XX narị afọ.

Plato akara

Idealism nke Plato akpọ akara. Na-akwado echiche nke a na-emekarị kwere na nsụhọ bụ isi, okwu ahụ bụ nke abụọ na idozi isi na nkà ihe ọmụma nsogbu. Idealism ọdịiche abụọ kwurula ebe: ebumnobi na nke onye.

Representatives nke mbụ direction - Plato, Leibniz, Hegel na ndị ọzọ. The abụọ support ọkà ihe ọmụma dị otú ahụ dị ka Berkeley na Hume kwuru. Nchoputa nke ebumnobi idealism nke Plato atụle. The echiche nke ebe a na-ji okwu bụ: "Ọ bụ naanị echiche nke ezigbo na isi." Ebumnobi idealism ekwu, sị:

• gburugburu eziokwu - a ụwa nke echiche na ụwa ihe;
• Eidos okirikiri (echiche) adị mbụ na Chineke (n'ụwa nile) n'obi;
• ụwa nke ihe onwunwe na-adịghị nwere dị iche iche na-adị, na bụ n'onwe echiche;
• onye ọ bụla ihe - eidoses n'onwe;
• oké mkpa ọrụ maka akakabarede n'ime a kpọmkwem item echiche napụrụ Chineke-Okike;
• onye Eidos adị anya, onwe anyị nsụhọ.

Mmetụta uche na ihe mere

Nke onye idealism, na-ekwu na nsụhọ bụ isi, nke abụọ okwu, kwuru, sị:

• ihe niile dị naanị na uche nke isiokwu;
• Echiche na-na ụmụ mmadụ n'obi;
• oyiyi nke anụ ahụ ihe na-na-juru na na uche site na sensory ahụmahụ;
• abughi mkpa ma ọ Eidos bụghị dịrị ndụ na mmadụ nsụhọ.

Na mwepu nke a ozizi bụ na ọ dịghị pụrụ ịdabere na-ezi uche nkọwa nke akakabarede usoro eidoses a akpan akpan item. Nkà ihe ọmụma idealism dị n'oge nke Plato na Greece, na Middle Ages. Taa, ọ bụ na-ahụkarị na United States, Germany na ụfọdụ ndị ọzọ Western mba Europe.

Monism na dualism

Ịhụ ihe onwunwe n'anya, idealism - ekewet monism, ntụgharị nkuzi banyere otu ihe bụ isi ụkpụrụ ... Descartes tọrọ ntọala dualism, ọdịdị zuru oke nke nke dabeere na tesis:

• E nwere ihe abụọ nọọrọ onwe ha umi: anụ ahụ na nke ime mmụọ;
• gbatia nwere anụ ahụ Njirimara;
• ime mmụọ nwere eche echiche;
• ihe niile dị n'ụwa na-ewepụtara ma site na otu ma ọ bụ nke abụọ nke a umi;
• anụ ahụ ihe na-abịa site okwu, na echiche - si mmụọ umi;
• okwu na spirit - na oyiri iche n'otu ịbụ.

Na search of azịza nke isi ajụjụ nke nkà ihe ọmụma: "Gịnị bụ isi - n'agbanyeghị ma ọ bụ nsụhọ '- ike chịkọtara: okwu na nsụhọ bụ mgbe nile na-arụkọ ọ bụla ọzọ.

Ndị ọzọ na ọnọdụ na nkà ihe ọmụma

Pluralism esetịpụ na ụwa nwere otutu ọcha, dị ka ozizi monads Leibniz.

Deism ghotara ọnụnọ nke a Chineke na-ozugbo kere ụwa na ekereghị òkè ya n'ihu mmepe, ọ dịghị emetụta omume na ndụ ndị mmadụ. Deists bụ French ndị ọkà ihe ọmụma nke Enlightenment nke XVIII narị afọ - Voltaire na Rousseau. Ha na-emegide Nne nsụhọ na chere na ọ spiritualized.

Eclectic mixes echiche nke idealism na ịhụ ihe onwunwe n'anya.

Nchoputa nke empiricism bụ Francis Bacon. N'ụzọ dị iche na kwuwe kwuru: "nsụhọ bụ isi na ikwu na okwu" - ahụrụ anya ozizi na-ekwu na na ndabere nke ihe ọmụma nwere ike ịbụ naanị na ahụmahụ na mmetụta. Na uche (echiche) na ọ dịghị ihe a na-emepụta experimentally.

agugo nke ihe ọmụma

Agnosticism - direction, kpamkpam ịgọnahụ ekwe omume nke ọbụna a ele mmadụ anya n'ihu nghọta ụwa site a nke onye na ahụmahụ. Nke a echiche ke ẹkenam ke T. G. Geksli na a ma ama na-anọchite anya agnosticism bụ Kant, onye rụrụ ụka na ihe mmadụ bu n'uche nwere oké nwere, ma ha na-adịchaghị. Dabere na nke a, ndị mmadụ n'obi na-emepụta n'ilu na-emegiderịta na-enweghị ohere nke mkpebi. All ndị a na-emegiderịta Kant si ele, e nwere ihe anọ. Otu n'ime ha: n'ebe a Chineke - Chineke adịghị. Dị ka Kant, ọbụna ihe bụ nke cognitive ikike nke uche mmadụ, ọ na-apụghị mara, n'ihi na nsụhọ bụ naanị ike na-egosipụta ihe na sensations, ma ọ gaghị ewetali mara n'ime kachasi mkpa.

Taa, na-akwado nke echiche nke "Ihe bụ isi - na-ewepụtara nsụhọ nke okwu" pụrụ ịchọta ukwuu adịkarịghị. The ụwa aghọwo okpukpe gbakwasara, n'agbanyeghị ọkpụrụkpụ dị iche nke echiche. Ma n'agbanyeghị nke ọtụtụ narị afọ search maka ụbụrụ na-aghọ, na ajụjụ bụ isi nke nkà ihe ọmụma na-adịghị iche kpebiri. Ọ pụrụ ịza ọ bụla nke na-akwado nke Nọstik, ma-ọbu ekpe nke ontology. Nsogbu a na-anọgide na ha na-edozilighị maka ụbụrụ na-aghọ. Na abụọ na narị afọ, Western nkà ihe ọmụma, School egosi usen emekarị anya n'ebe omenala isi na nkà ihe ọmụma ajụjụ. Ọ nwayọọ nwayọọ na-efunari ya mkpa.

ugbu a na-emekarị

Ọkà mmụta dị ka Jaspers, Camus, Heidegger, na-ekwu na na-eme n'ọdịnihu nwere ike ịghọ mkpa ọhụrụ nkà ihe ọmụma nsogbu - existentialism. Ọ bụ a ajụjụ nke nwoke na-adị, na-achịkwa onye ime mmụọ n'ụwa, esịtidem mmekọrịta ọhaneze, nnwere onwe ime nhọrọ, nzube nke ndụ, n'ebe-ya na otu na a echiche nke obi ụtọ.

Si n'ọnọdụ nke existentialism mmadụ - ihe nnọọ pụrụ iche n'ezie. N'ihi na ọ gaghị ekwe omume ime inhumane nha causality. Ọ dịghị ihe na mpụga nwere dịghị ike n'ebe ndị mmadụ, ha bụ-akpatara onwe ha. Ya mere, na existentialism-ekwu okwu banyere ndị mmadụ onwe. Biri n'Ụwa - nke a bụ awụnye nke nnwere onwe, ntọala nke nke - nwoke ahụ n'onwe ya kere na nke bụ maka ihe niile ọ na-eme. Ọ bụ na-akpali na ebe a na e nwere a anọ na nke okpukpe ekweghị na Chineke.

Kemgbe oge ochie ndị mmadụ na-agbalị ịmata onwe ha ma na-achọta ebe ha nọ n'ụwa. A nke nwere mgbe niile nwere mmasị ndị ọkà ihe ọmụma. Na search azịza mgbe ụfọdụ dum ndụ nke onye ọkà ihe ọmụma. The isiokwu nke pụtara ndụ ihe jikọrọ ya na nsogbu nke ọdịdị mmadụ. Ndị a echiche na-nwere njikọ chiri anya na ha na-abụkarị otu ihe ahụ dị ka na-emeso elu phenomena nke ihe onwunwe ụwa - a nwoke. Ma ọbụna taa, na nkà ihe ọmụma na-apụghị inye naanị a doro anya na ezi na azịza nke ajụjụ ndị a.