Akwụkwọ dị nsọ nke okpukpe dị iche iche nke ụwa: Torah, Bible, Quran

Mmegharị okpukpe site na ọdịdị ha nwere ihe atọ gbara okpuru nke ọdịnala nile na - ejide: ndị nkuzi, ozizi ndị ha na ndị na - eso ụzọ na - ekwupụta ozizi a. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, okpukpe dị ndụ ga-ekwe omume naanị n'otu ìgwè nke kwenyesiri ike na ndị na-eso ụzọ na-ekwuputa ozizi nke onye guzobere ya. N'ihe gbasara isiokwu a, anyị na-ekwu maka ogidi nke abụọ - ozizi ahụ, ma ọ bụ kama ịbụ ebe ederede - Akwụkwọ Nsọ.

Ozi zuru oke

Akwụkwọ Nsọ, n'agbanyeghị ihe okpukpe na-adịghị echegbu, bụ ọmụmụ gbasara asụsụ isi kweere. Ihe omuma di nsọ nwere ike ikwu na o sitere na chi, ndi amuma, ndi Messiah, na ihe obula. N'udi obula, odidi ya site na n'elu ma gosiputa ngbanwe nke ihe omuma nke Chineke - eziokwu ajugbagba anya, nke eziputara site n'ala ndi ozo. Echiche a banyere ihe odide dị nsọ na-eme ha n'anya ndị kwere ekwe bụ isi iyi nke mkpughe na n'ụzọ nkịtị okwu Chineke.

Otú ọ dị, ọ bụghị ihe niile na - enweghị atụ - ọdịdị nke okpukpe ọ bụla na - eweta akara pụrụ iche na nghọta nke ederede, akwụkwọ ndị dị nsọ nke okpukpe dị iche iche nke ụwa nwere nkọwa na - enweghị atụ na nkọwa nke ndị na - akwado ha.

A na-akpọkarị akụkụ nke akụkụ Akwụkwọ Nsọ ndị a na-akpọ dị ka ihe dị elu ma ọ bụ nchịkọta canonical. A na-enye ya aha nke aka ya, dị ka: Koran bụ akwụkwọ dị nsọ nke ndị Alakụba, ndị Juu Torah ma ọ bụ Akwụkwọ Nsọ Ndị Kraịst.

Torah na Tanah - akwụkwọ ndị dị nsọ nke okpukpe ndị Juu

Ihe odide kasị ochie monotheistic okpukpe bụ Judaism. Ekele ya, ọmụmụ a mụrụ Iso Ụzọ Kraịst na Islam. Akwụkwọ nsọ nke okpukpe ndị Juu - Torah - bụ nchịkọta ise ise a na-agụnye ọdịnala nke onye amụma Moses. Dị ka akụkọ akụkọ si kwuo, Moses nwetara ihe ka ukwuu n'ime ihe ndị dị na Torah na Sinai, ihu na ihu na Chineke.

Ọganihu ndị ọzọ nke òtù ndị Juu na-eduga ná mmalite na ịkọwa ihe odide ọhụrụ, nke ndị na-efe ofufe buliri elu dị nsọ na nke sitere n'ike mmụọ nsọ, ya bụ, sitere n'aka Onyenwe anyị n'onwe ya site n'ike. Akwụkwọ ndị dị otú ahụ gụnyere nchịkọta "Ketuvim", nke pụtara "Akwụkwọ Nsọ", na nchịkọta "Neviim", nke sụgharịrị dịka "ndị amụma." Ya mere, nke mbụ gụnyere akụkọ akụkọ ihe mere eme dị nsọ na ihe ndị a na-akpọ akwụkwọ amamihe - akụkọ ifo nke ihe atụ ndị na-akụzi, abụ ọma na ọrụ nkuzi. Na nchịkọta nke abụọ, ọtụtụ ọrụ ndị amụma ndị Juu dị n'otu. A chịkọtara ha niile n'otu akụkụ nke akụkụ dị nsọ, nke a kpọrọ "TaNaH". Okwu a bụ mkparị nke edere akwụkwọ ozi nke Torah, Neviim, Ketuvim.

Tanakh site na ya mejupụtara, na obere mgbanwe, bụ yiri na Old Testament nke Christian omenala.

Nkpughe ọhụrụ bụ Akwụkwọ Nsọ ọhụrụ. Akwụkwọ Ndị Dị Nsọ nke Ndị Kraịst

The Canon of the New Testament nke Christian Church e hiwere ka IV na narị afọ nke uka heterogeneous akwụkwọ. Otú ọ dị, mmiri dịgasị iche iche na ala ndị ọzọ nwere ọtụtụ nsụgharị dị iche iche nke ebe a. N'ọnọdụ ọ bụla, isi nke Agba Ọhụụ bụ Oziọma anọ ahụ, tinyere usoro ozi ndịozi. Akwụkwọ Ọrụ Ndịozi na Apọkalips na-anọpụ iche. Nhazi a mere ka ụfọdụ ndị na-ekwu okwu tụnyere ọdịnaya nke Agba Ọhụụ na Tanakh, na-akọwa Oziọma na Torah, Apọkalips na ndị amụma, Ọrụ na akwụkwọ akụkọ ihe mere eme, na akwụkwọ nke amamihe na Epistles of the Apostles.

Otu nchịkọta nke Old na New Testaments bụ akwụkwọ nsọ ndị Kraịst, bụ Bible, na n'asụsụ Grik a sụgharịrị ịbụ "akwụkwọ".

Nkpughe nke onye amụma ọhụrụ. Muslim canon

Akwụkwọ nsọ nke ndị Alakụba na-akpọ Koran. O nweghi oke ogbe di iche iche sitere n'Agba Ochie ma obu Tanakh, mana ka ha na-eme ka ihe omuma nke ha buru. Tụkwasị na nke ahụ, a kpọrọ aha Isa n'ime ya, ya bụ, Jizọs, ma ọ dịghị ihe jikọrọ ya na Agba Ọhụụ. Kama nke ahụ, ọhụụ, Koran na-ahụ esemokwu na enweghị ntụkwasị obi na Akwụkwọ Nsọ Ndị Kraịst.

Akwụkwọ nsọ ndị Alakụba - Koran - bụ nchịkọta mkpughe nke Mohammed na oge dịgasị iche sitere n'aka Chineke na onyeisi ndị mmụọ ozi Gabriel (Dzhabraelya - na ọdịnala Arab). A na-akpọ mkpughe ndị a, ha nọkwa na ederede ọ bụghị n'usoro oge, kama n'ogologo - site na ogologo oge kachasị dị mkpirikpi.

Nke a bụ ọnọdụ nke Islam gbasara ihe odide Judeo-Christian: akwụkwọ nsọ ndị Juu - Torah - bụ eziokwu. Otú ọ dị, oge onye ndú ya agafeela, ọgbụgba ndụ ahụ na Moses agwụsịla. N'ihi ya, Torah na Tanakh dum adịghịzi mkpa. Akwụkwọ Ndị Kraịst bụ adịgboroja, na-agbanwegharị oziọma mbụ nke onye amụma Jizọs, weghachite ma nọgide n'aka Mohammed. Ya mere, nani akwụkwọ nsọ bụ Koran, nke ọzọ enweghị ike ịbụ.

Akwụkwọ nke Mormon na Mkpughe nke Akwụkwọ Nsọ

Mgbalị ọzọ iji mee ka okwukwe ha si n'aka Mosis pụta ìhè bụ Mormonism. Ọ ghọtara Agba ochie na Agba Ọhụrụ dịka ihe dị nsọ, ma ọ na-egosipụta ikike kachasị elu nke a na-akpọ Akwụkwọ nke Mormon. The adepts nke ozizi a kwere na mbụ isi iyi nke dị nsọ ederede e dere na ọlaedo efere, mgbe ahụ, na-ezo na a ugwu nso New York, na mgbe e mesịrị meghere angel onye amụma Joseph Smith, a obibi nke XIX na narị afọ America. Ndị nke ikpeazụ mere nsụgharị nke ihe ndekọ ahụ n'asụsụ Bekee n'okpuru nduzi Chineke, mgbe nke a gasịrị, ndị mmụọ ozi zoro ha ọzọ na ebe a na-amaghị. Ọnọdụ dị nsọ nke ọrụ a ugbu a bụ nke ihe karịrị nde mmadụ iri na isii na-eso chọọchị Mormon.

Vedas - ihe nketa nke chi ochie

Akwụkwọ ndị dị nsọ nke okpukpe okpukpe dị iche iche nke ụwa jikọtara ọnụ na nchịkọta otu ma nakọtara na Koodu. Usoro nke polytheistic dị n'ebe ọdịda anyanwụ dị iche site na ụzọ dịgasị iche iche nke ihe odide dị nsọ: ha nwere ọdịiche onwe ha, ọtụtụ mgbe ozizi na-enweghị njikọ ma na-emegide. Ya mere, na ileba anya na mbụ, usoro akụkụ Akwụkwọ Nsọ nke okpukpe okpukpe nwere ike iyi ihe mgbagwoju anya ma ọ bụ enweghị mgbagwoju anya. Otú ọ dị, nke a bụ nanị ile anya mbụ.

Ihe odide nke okpukpe Hindu bu Shruti. Nke ikpeazụ mejupụtara Vedas anọ. A na-ekewa nke ọ bụla n'ime ụzọ abụọ: samhit (abụ) na onye nkwado (ntụziaka nke usoro iwu ahụ). Nke a bụ akara kachasị aka nke Hindu ọ bụla. Na mgbakwunye na Shruti, e nwekwara ahụ Smriti - ọdịnala. Smriti bu akwukwo edeputara ma n'otu oge kwesiri ike itinye ya n'ime akwukwo di iche iche. Ọ gụnyere 18 puranas na nnukwu epics - Ramayana na Mahabharata. Tụkwasị na nke ahụ, na okpukpe Hindu ka na-asọpụrụ Upanishad. Ihe odide ndị a bụ omenala nke na-asụgharị brahmana.

Okwu dị oké ọnụ ahịa nke Buddha

Onyeisi Prince Siddhartha kwusara ozi ọma, ọtụtụ okwu ndị ọ na-ekwukarị bụ ihe ndabere maka ihe odide dị nsọ nke Buddha-sutras. Anyị kwesịrị banyere ozugbo na ọ dịghị ihe dị ka ihe a akwụkwọ dị nsọ nke okpukpe Buddha na omenala monotheistic uche. Na Buddha, enweghi Chineke, nke putara na odigh akwukwo akwukwo nso. Enwere nani odide edere nke ndi nkuzi nkuzi. Nke a bụ ihe na-enye ha nkwado. N'ihi ya, Buddha nwere ndepụta zuru oke nke akwụkwọ dị nsọ, nke na-eme ka ọ sie ike ịmụ na ịhazi ha.

Na Buddha nke ndịda, nke kachasị na ọdịnala nke Theravadins, ihe a na-akpọ Pali Canon - Tripitaka - bụ nke a nabatara dịka akwụkwọ nsọ Buddha. Ndị ọzọ Buddha ụlọ akwụkwọ ekwenyeghị na nke a na-enye nsụgharị nke ha akwụkwọ nsọ. Ihe kachasị mma bụ ụlọ akwụkwọ nke Buddha Tibet na Gelug: ihe mejupụtara ya nwere ike ịgụnye nchịkọta nke Ganjur (okwu Buddha) na Dandjur (akwụkwọ akụkọ na Ganjur) na mpịakọta nke 362.

Mmechi

E depụtara n'elu akwụkwọ ndị dị nsọ nke okpukpe dị iche iche nke ụwa - nke kachasị dị mkpa ma dị mkpa maka oge anyị. N'ezie, ndepụta ederede a abụghị nanị, n'ihi na ọ bụghị nanị na ndepụta nke okpukpe ndị a kpọtụrụ aha. Ọtụtụ ndị ọgọ mmụọ na-ekpere arụsị adịghị edekọ aha ha, ma jiri nwayọọ na-ezere omenala ọdịnala nke ọdịnala. Ndị ọzọ, ọ bụ ezie na ha nwere ọrụ ndị na-achịkwa ikike, ma ha ejirila okike dị nsọ. Ụfọdụ ndị na-eme ihe banyere ọdịnala okpukpe ole na ole nọgidere na-anọghị na brackets ma a tụlebeghị ha na nyocha a, n'ihi na ọbụna nkenke ịkọwa akwụkwọ dị nsọ nke okpukpe dị iche iche nke ụwa na-enweghị ike ịhapụ akwụkwọ nkà ihe ọmụma, ma ọ bụghị obere edemede.