Chineke Ọ dị maka oge a Western mmadụ?

Na utọk, dị ka anyị maara, eziokwu na-amụ. Mgbe ọ bụghị oge nke ngụkọta akara nke Roman Catholic Church n'elu echiche na okwu ndị na Western European ọha mmadụ bụ mkparịta ụka banyere ma Chineke dị adị. Kemgbe oge ochie Greece chepụtara isi na-egosi maka ịdị adị nke ike ka elu. Nke a metaphysical na arụmụka ezi uche. Kwesịrị ịdị, ha na-e zoro aka na site ọkà ihe ọmụma abụghị iji gosi na ọnụnọ nke a Zeus ma ọ bụ Osaịris, ma na-atụ aro ọnụnọ nke ọzọ ụwa na, ọtụtụ ihe, onye Onye Okike anyị eluigwe na ala nke anyị bi na.

Dị ka anyị pụrụ ịhụ, site nnọọ ná mmalite na-eche echiche na ha ezi uche mgbawa banyere ma na Chineke dị, anyị gara a bit na-ezighị ezi ụzọ. Ha arụmụka a dabeere na axiom bụghị nnọọ doro anya na ọ bụrụ na onye ọzọ ndụ dị, ọ ga-apụghị izere ezere ga-abụ ndị na-ahazi na Onye Okike nke ihe a. Ọtụtụ okpukpe nke ụwa dabeere na eziokwu na e nwere "Onye Okike nke eluigwe na ala, anya na-adịghị ahụ anya n'ụwa." Ma ọ bụrụ na onye wuru a ụlọ, site na nke a ọ pụtaghị na ọ na-akpọlite na kpamkpam dị iche iche Ọdịdị. Karịsịa kemgbe abụọ Ọdịdị kpughere ọtụtụ "ụkpụrụ ụlọ flaws."

The ezughị okè nke ihe onwunwe ụwa bụ kwa doro anya a ga-atụle ya n'ụzọ zuru okè ruo eruo. Ya mere, ndị na-agbalị iji gosi na Chineke dị adị,-apụghị izere ezere ha chere nsogbu nke theodicy, ya bụ, na ngọpụ nke Onye Okike maka ịdị adị nke ihe ọjọọ. Maara nke ọma ọkà mmụta okpukpe nke Middle Ages, Thomas Aquinas mepụtara ise isi na-egosi ịbụ nke elu ọgụgụ isi ma nye echiche ha banyere ihe mere ndụ ọjọọ. N'ịbụ ihe niile na-ezi Chineke (onye dị adị a na-egosi site na ise dịtụ na-adịghị ike na usoro nke mgbagha ihe nyere Aquinas) chọrọ irite uru meriri na ụwa. Otú ọ dị, ihe e kere eke na-iche si n'aka Onye Okike, ya mere, ọ bụghị ndị zuru okè. Ebe ìhè, e nwere onyinyo (ọ bụ ezie na onyinyo n'ezie emepụta ihe na-amịkọrọ radiant ike). Ebe ahụ ike, e nwekwara a ọrịa (ọbụna na-adịghị ike tesis, dị ka ọrịa a na-ahuta ka a "enweghị ike" kama kpọmkwem ọrịa).

Mkpebi "Summa Theologica 'Aquinas, na-agbalịsi ike inye onye na ike ịgwụcha agwụcha azịza nke ajụjụ ma na Chineke dị, tijie German ọkà ihe ọmụma Immanuel Kant. Àmà nke ịdị adị nke onye na-bụ nke ụwa, na-ekwesịghị dabere na iwu nke iwu mgbagha. Ọ na-emetụta nanị na-akọwa ihe kpatara-and-mmetụta mmekọrịta n'etiti ihe anụ. Ma n'ezie, dị ka n'oge na-adịghị abịa a oge mgbe nnyocha nke nkà mmụta okpukpe echiche nke Roman Catholic Church bụghị chọrọ a na-egbu mgbu ntaramahụhụ ọkụ, nụrụ arụmụka na «megide».

Scoffers mere abụghị stint na-egbuke egbuke oyiyi. Ka ihe atụ, ihe ethologist Richard Dawkins na ọrụ ya raara nye echiche efu ọdịdị nke okwukwe, na-achọ iji gosi na Chineke na-adịghị adị, n'ihi ya, aka na-egosi na, "dị ka ogo zuru okè." Ka e were ya na mmadụ na-ekwu na mgbe anyị na-ahụ ụfọdụ dịsasịrị akpọkwa, anyị nwere ike iche na kasị zuru okè na àgwà owuwu na bụ-adịghị agha agha na ihe niile na-ọma ahụ. "Otú ọ dị, anyị na-na-na-na-ahụ na ndị mmadụ na exude dị iche iche na-esi isi. Ya mere, a ga-elu nile na-esi isi nke skonku, nke a na-akpọ site na Chineke .... "

All arụmụka nke na Church na-agbalị ịmanye okwukwe na All-Good nke Onye Okike nke ihe ụwa, na-deadlocked. Ọkà mmụta sayensị egosiwo na-akpata nke eluigwe na ala bụ "ọdịda nnukwu", ma ọ bụghị Ukwu Okike. Ke adianade do, ozizi eke nhọrọ na-akọwa na akụkụ na-aga n'ihu mmepe nke ndụ ntule si mfe mgbagwoju. Atọhapụ si yoke nkwenkwe okpukpe na-adabere na sayensị European, dịcha azịza nke ajụjụ ma na Chineke dị bụ na-ezighị ezi. Religion aghọwo a omenala onu na ihe ọ bụla ọzọ. Ma agụụ - kacha mma na-egosi na mmiri - bụ. Ma ọ bụrụ na mkpụrụ obi anyị chọsiri ike ka ndụ ebighị ebi, otú eleghị anya, a bụ ihe a ndị ọzọ ụwa. Okwukwe na Chineke - kama, ọ bụ a omume chọrọ, nke na-adịghị mkpa iji gosi na.