Etruscan mkpụrụ akwụkwọ. The Etruscan asụsụ. The kasị ama ncheta nke Etruscan mkpụrụ okwu

The Etruscan mkpụrụ okwu bụ a set nke ihe odide nke mere Etruscan asụsụ, bụ asụsụ ndị kasị omimi n'ụwa nwere ike ịgụ ma ike ghọtara. N'agbanyeghị ọnụ ọgụgụ buru ibu nke a maara nke ọma ihe ncheta nke Etruscan mkpụrụ okwu, bụ ndị ọtụtụ puku akwụkwọ gburugburu ụwa, ndị ọkà mmụta sayensị ka na-enweghị ike ịkwụsị ilu.

Ole ndị bụ ndị Etruscans

The Etruscans - ike, ndị bi na Italy na 9. BC. e., tupu mmalite nke ndị Rom. State Etruria nwere a gọọmenti etiti Ọdịdị na ẹkewetde nke 12 onwe ha obodo. Onye ọ bụla obodo nwere ya eze nke iwu, ma na 4th narị afọ. BC. e. oké ozu wee ike.

Commercial na ulo oru onodu, State akwado Etruscans si Ancient Greece (Corinth), dị ka ọ pụtara ìhè site na foto na e dere ihe ndekọ. Hụrụ nso Tarquini ụrọ urns na arịa na nghọta na-egosi chiri anya dị n'etiti nkà nke Etruscans na ndị Grik kwere. Dị ka ụfọdụ ndị isi mmalite, otu n'ime ọkà Greek ese na-ada ka mkpụrụ okwu. Eziokwu ahụ bụ na Etruscan mkpụrụ okwu ewepụtara Greek, na-asị na udi ma na ụkpụrụ omume nke ya akwụkwọ ozi.

The heyday nke Etruria State

State Etruscans n'ọtụtụ ebe ịzụlite ahia na ulo oru na-eme. Primorye Territory si Tarquinia na Gulf gburugburu Vesuvius gbawara bụ adaba n'ihi na-akwọ ụgbọ mmiri, otú ahụ Etruscans gbalịrị inapu Gris nke ahia na Mediterranean. Na steeti na-ọma mepụtara agriculture na handicrafts. Àmà nke mmepe nke nkà nke ụlọ bụ foduru nke oge ochie ụlọ na ili, okporo ụzọ na ọwa mmiri.

Na-achị achị mara - lukumony - chịkwara ndị na-ewu obodo, na-ekere òkè nnweta nke ebube site agha na raids na ndị agbata obi ha.

Ọtụtụ n'ime ihe ugbu a weere a nwa afọ Roman na, n'eziokwu, ka Etruscans ma guzosie ike, n'ihi na ihe atụ, ụlọ nsọ oge ochie na Capitol Hill e wuru omenkà si Etruria. Ndị eze Rom oge ochie nwekwara si ụdị nke Tarquins, ọtụtụ Latin aha biiri si Etruscan, na mbido nke mkpụrụ okwu na Alaeze Ukwu Rom, ọtụtụ akụkọ ihe mere eme na-otoro na ndị Etruscans.

The heyday nke Etruria States akụkọ ihe 535 BC. e., mgbe ndị agha ndị Carthaginians na Etruscans meriri ndị Grik, ma mgbe a afọ ole na ole n'ihi na fragmentation nke ala Rome ọma inweta ọhụrụ Etruscan obodo. Site n'etiti 1st century BC. e. Roman omenala kpamkpam amịkọrọ obodo na Etruscan asụsụ a na-agaghịkwa eji.

Asụsụ na nkà na Etruria

Mgbe Etruscans na-ọma mepụtara art: mmepụta nke marble ọkpụkpụ, technology nke ọla nkedo. Onye ama ama nke oyiyi nke ọ-wolf ara ndị guzobere obodo Romulus na Remus, e kere kpomkwem Etruscan omenkà mụtara na ndị Gris. Ese terracotta ọkpụkpụ ẹnịm atụmatụ nke Etruscan ndị mmadụ: ubé slanted almond anya, a nnukwu imi, full egbugbere ọnụ. Ndị bi Etruria ndị yiri nnọọ ka ndi bi na Asia Minor.

Religion na asụsụ Etruscan dị iche iche si na ha gbara agbata obi dị iche iche n'ihi na nke foreignness. Ọbụna ndị Rom na-adịghị aghọta asụsụ. Iji nwere lanarịrị Roman ilu "Etruscan na-agụ» (etruscum abụghị legitur), nke kpebisiri ike akara aka nke Etruscan mkpụrụ akwụkwọ.

Kasị Etruscan odide nke a hụrụ ọkà mmụta ihe ochie na narị afọ gara aga - a funerary na nraranye ndị e dere na tombstones, ite, akpụ, enyo na ọla. Ma ọ bụla na nkà mmụta sayensị ma ọ bụ ọgwụ ọrụ (dị ka ụfọdụ ndị si, na nkà mmụta ọgwụ na ọgwụ ọgwụgwọ na-ike mepụtara na Etruria) yikarịrị ọ gaghị ahụ.

Mgbalị ghọta Etruscan ẹka ihe karịrị 100 afọ. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta na-agbalị ime ya site nke ntụnyere na Hungarian, Lithuanian, Fonishia, Grik, Finnish na ọbụna oge ochie asụsụ. Dị ka na-adịbeghị anya na-akọ, nke a asụsụ a na-ewere ka kewapụrụ ndị ọzọ nile na European asụsụ.

Ranneetrussky mkpụrụ okwu

Iji ghọta okwu onye na-amaghị asụsụ ha, ndị ọkà mmụta sayensị na-amalite na-aghọta okwu (aha, utu aha, utu aha) mgbe na-eme ka a nyefe si a mara asụsụ, na-agbalị ịchọta a ugboro ugboro nke okwu ma ọ bụ okwu iche-iche. N'ihi ya ejideghi syntax na okwu nke asụsụ nke na-amaghị mejupụtara.

Taa ke ngosi ihe mgbe ochie na nchekwa ụlọ ọrụ n'ụwa nile na e nwere karịa 10 puku. Dere (na efere, na efere, etc ..), Iji Etruscan mkpụrụ akwụkwọ. The si malite ya dị iche iche na ndị ọkà mmụta kọwaara dị iche iche. Ụfọdụ na-eme nnyocha na-akpọ ya pelasgskim (prototirrenskim) ma kwere na ọ na-sitere tupu Greek, ndị ọzọ - Doric, na Kọrint, na ndị ọzọ - Chalcis (zapadnogrecheskogo).

Ụfọdụ ndị ọkà mmụta na-atụ aro na ya ná ndụ kwa ụbọchị bụ ihe oge ochie mkpụrụ okwu, nke a na conventionally kwuru na dị ka "protoetrusskim" ma e dere na-egosi ma ọ bụ na Nchoputa hụrụ. The kenchara Etruscan mkpụrụ okwu, dị ka ọkà mmụta sayensị R. anamusọ eto, dịcha, e ekewet nke "ọtụtụ Greek" na mepụtakwara na 8-7 na. BC. e.

Gụọ Ndenye ke Etruscan asụsụ ịgbasapụ si ikike ekpe, mgbe ụfọdụ, e nwere ndị e dere mere boustrophedon (akara na-agụ, "agwọ", n'aka nke ya, onye na - esi n'aka nri ekpe, ndị ọzọ na - site n'aka ekpe gaa n'aka nri). Okwu na-emekarị bụghị kewara.

Nke a mkpụrụ okwu a na-akpọ severoitaliyskim na-atụle ya sitere na Fonishia ma ọ bụ Grik, na ụfọdụ n'ime akwụkwọ ozi ya ndị yiri nnọọ ka Latin.

Etruscan mkpụrụ okwu na translation e reconstructed ndị ọkà mmụta sayensị na narị afọ nke 19. Olee otú ịkpọ onye ọ bụla akwụkwọ ozi Etruscan mkpụrụ mara, na ihe ọ bụla na-amụrụ nwere ike na-agụ ya. Otú ọ dị, ghọta na asụsụ ma ọ dịghị onye nwere ike.

Marsiliansky mkpụrụ okwu

Idetu Etruscans pụtara na n'etiti narị afọ nke 7. BC. E., ọ na-hụrụ na ụfọdụ ihe n'ụlọ n'oge mgbe ochie gwupụtara: ọ kpụchara akpụcha e dere na arịa ndị bara uru ihe n'ílì.

The kasị zuru ezu atụ nke mkpụrụ okwu wee ruo mgbe mbadamba chọtara si Marsiliany de Albegna n'oge gwupụtara nke a necropolis (ugbu a na Archaeological Museum nke Florence). Ọ na-mere nke ọdụ, size 5x9 cm na kpuchie remnants nke wax na embossed akwụkwọ ozi. Ọ ga-hụrụ 22 letters Fonishia (Middle East) na 4 mkpụrụ okwu Grik na njedebe, 21 nke akwụkwọ ozi na 5 ụdaume. The nnọọ akwụkwọ ozi mbụ nke mkpụrụ okwu - akwụkwọ ozi "A" - bụ na nri.

N'okpuru echiche nke na-eme nnyocha efere na-eje ozi dị ka primer n'ihi na onye mụtara dee. Inyocha ya, ndị ọkà mmụta sayensị ahụ kwubiri na marsiliansky mkpụrụ okwu ewepụtara Greek. The font nke akwụkwọ ozi dị yiri nnọọ Chalcis.

Ọzọ nkwenye nke mkpụrụ okwu bụ ọnụnọ ya nwa ite, nke a hụrụ na Formello, na ọzọ dị n'ebe a na n'ili na Cerveteri (ugbu a na ngosi ihe mgbe ochie Rome). Ma na-achọta na-dere 7-6 ọtụtụ narị afọ. BC. e. The e dere n'ime ha ọbụna nwere a ndepụta syllables (sillabary).

Mmepe nke mkpụrụ okwu

Iji zaa ajụjụ ahụ, otú ịgbanwe Etruscan mkpụrụ okwu, otú ọtụtụ ihe ịrịba ama ndị e ná mmalite na ọ bụrụ na ha na ọnụ ọgụgụ na-gbanwere mgbe e mesịrị, ọ dị mkpa Chọpụta hụrụ na kọwara "egosipụta guru" ndị ọkà mmụta.

Ikpe ikpe site na mgbe ochie chọpụtara mgbe e mesịrị oge (na 5-3 CC. BC. E.), Ọ na-agbanwe nwayọọ nwayọọ, nke nwere ike hụrụ atụnyere samples na efere nke Viterbo, Collet et al., Ka mkpụrụ akwụkwọ abịchịị nke Ruzell na Bomarzo.

N'oge 5th century BC. e. Etruscan mkpụrụ okwu nwere 23 akwụkwọ ozi, t. Iji. Ụfọdụ n'ime ha na-eri ihe. Site 400 BC. e. Ọ kpụrụ a "kpochapụwo" mkpụrụ esịnede 20 letters ama:

• 4 ụdaume: akwụkwọ ozi A, na mgbe ahụ na E, m, m;
• 16 consonants: G, U-digamma, C, H, Nke, L, T, N, P, S (ihe), R, S, T, Ph, Kh, F (asatọ).

Pozdneetrusskie e dere na-ama na-eme na agbanyeghị: mgbe usoro "nri" mee boustrophedon n'ọdịnihu n'okpuru nduzi nke Latin asụsụ e ji usoro nke "ekpe gaa n'aka nri". Mgbe ahụ e nwere ndị e dere na 2 asụsụ (Latin Etruscan +), na ụfọdụ Etruscan akwụkwọ ozi ndị yiri Latin.

Novoetrussky mkpụrụ okwu na-eji na ọtụtụ narị afọ, ya pronunciation metụtara ọbụna ndị Tuscan olumba na Italy.

The ọnụ ọgụgụ na Etruscan mkpụrụ okwu

Mata Etruscan ọgụgụ bakwara siri ike. Nzọụkwụ mbụ na-ekpebi nọmba jere ozi dị ka a godsend na Tuscany ke ufọt ufọt narị afọ nke 19. abụọ ludo na ihu on 5 okwu: mgbakọ na mwepụ, Tọs, huth, CI , sa. Ịgbalị dakọtara kpọọ ndị ọzọ na ọkpukpu na-enwe na ihu nke uche, na-eme nnyocha na-enweghị ike ikpebi ihe ọ bụla, t. Iji. The okwu na-etinyere na-enweghị usoro.

Ha malitere inyocha ili, nke mgbe nile na-ebu ọnụ ọgụgụ, na site na njedebe ya tụgharịa na Etruscans dere nọmba iji nkwubi nke iri puku kwuru iri na ndị, na mgbe ụfọdụ wee nta nọmba site na ibu (20-2 = 18).

A ọkà mmụta sayensị si Germany Gerhard Stoltenberg mere a systematization nke Nkume ili e dere na chọpụtara na "50" nọmba kpebisiri ike site okwu muvalch, na '5 »- mach. N'otu aka ahụ ọnụ akara 6 na 60 na-hụrụ na t. D.

N'ihi ya, Stoltenberg kwubiri na Etruscan mkpụrụ okwu na-eje ozi dị ka a prototype nke Roman n'ọnụ ọgụgụ.

Efere nke Pyrgi

Na 1964, n'etiti temple efere nso oge ochie n'ọdụ ụgbọ mmiri Pyrgi nke akọ Etruscan obodo Perret ọkà mmụta ihe ochie chọpụtara na 3 efere 6-5. BC. e. nke ọla-edo na e dere, otu onye nke bụ na Fonishia asụsụ, na 2 - na Etruscan. The nnọọ ọnụnọ nke a mbadamba na-egosi na njikọ nke Carthage, na Etruscan obodo nke Pyrgi. Ná mmalite, ndị ọkà mmụta sayensị ahụ obi, na-ekwu na ọ bụ asụsụ abụọ (yiri ka ederede na 2 asụsụ), na ha ga-enwe ike iji na-agụ Etruscan e dere. Ma Ewoo ... The odide abụchaghị otu.

Mgbe agbali decrypt ndị a efere abụọ mara ndị ọkà mmụta sayensị na Pallotino Garbin, e kwubiri na e dere na-mere na chi nwanyị Uni-Astarte awụ ma ọ bụ n'ụlọ nsọ. Ma na a nta efere ya nwere zoro aka Teferi Velinasa na kọwara ememe àjà. Ọ tụgharịrị na ma nke Etruscan odide nwere yiri ebe, ma a zuru ezu decryption ike ime ka ha.

Mbọ ghọta odide ndị a na efere e mere ugboro ugboro ndị ọkà mmụta sayensị na n'ọtụtụ mba, ma onye ọ bụla oge pụtara ederede ọkọkpọhi dị iche iche.

Communication Etruscan asụsụ na Middle Eastern ogbo

Otu nke oddities nke Etruscan mkpụrụ okwu bụ ihe dị nnọọ nta iji, na mgbe ụfọdụ na enweghị ụdaume. Dị ka udi nke akwụkwọ ozi ị ga-achọpụta na akwụkwọ ozi ndị yiri ka Etruscan Fonishia.

Ancient Literature nke Middle East bụ yiri nnọọ ka "Fonishia" na-mere na asụsụ e ji Etruscans. Site na ihe anyị nwere ike ikwubi na na oge site na narị afọ nke 13. na 3-2 ọtụtụ narị afọ. BC. e. dere asụsụ na Italy, na Middle East n'ụsọ oké osimiri, n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ Africa, na ọ bụ nanị otu yiri Etruscan.

Ná mmalite nke oge anyị Etruscan e dere na ebe ndị a na-apụ n'anya, na-dochie anya Grik na Aramaic. Dịcha, nke a bụ n'ihi na akụkọ ihe mere eme epoch na-ewusi ike na ike nke Alaeze Ukwu Rom.

"The Book nke Mama" na ihe odide ndị ọzọ

Otu n'ime ndị kasị Etruscan odide a hụrụ na narị afọ nke 19. Croatian njem nleta me ka Zagreb mummified nwaanyị si Egypt. Mgbe e mesịrị, ọ unwound si linen ibe, ndị ọkà mmụta sayensị chọpụtara e dere, nke e mesịrị mara dị ka Etruscan. Linin akwụkwọ mejupụtara 12 iberibe ákwà, na ijikọta na natara akwụkwọ mpịakọta ogologo 13,75 m. The ederede mejupụtara 12 ogidi na-esi n'aka nri gụrụ ekpe.

Mgbe afọ nke nnyocha e kwuru na "ihe Book nke Mama" bụ kalenda, nke na-achọ ọrụ nke okpukpe dị iche iche na-eme ememe.

Ọzọ yiri Etruscan nnukwu ederede chọtara n'oge na-ewu na-arụ ọrụ n'obodo Cortona, nke bụ na mbụ otu n'ime ndị isi obodo nke Etruria. Cortona ederede e nyochaworo V.Ivanov ama ndị bịara ọgwụgwụ na kinship Etruscan na North Kọkeshịan asụsụ.

Otu n'ime ihe ndị nke ọkà mmụta sayensị bụ ihu ọma nke mmetụta dị ike nke Etruscan omenala na akwụkwọ Roman, Latin.

Tụnyere nke Etruscans na Lezgin

Ọzọ version nke si na-agụ nke Etruscan asụsụ e bipụtara na 2013, na-eme nnyocha, ọkà mmụta asụsụ Yaraliev J. na N. Osmanov akpọ "History nke Lezgins. Etruscans ". Ha na-ekwu na ndidi ike ịghọta Etruscan mkpụrụ okwu, na ọtụtụ ihe na-eme ka ederede translation, iji Lezgi, onye nke oge a na-asụ asụsụ nke Dagestan alaka.

Ha na-enwe ike iji na-agụ niile dị Etruscan akụkụ, na t. Ch. 12 peeji nke "Book nke Mama" na ọzọ 320 mbadamba na Etruscan akụkụ. The data nwetara, ha na-ekwu, nwere ike na-ekpughe oge ochie akụkọ ihe mere eme agbatị n'etiti Middle East na Caucasus.

"Slavyanskaya" nchepụta nke mbido nke Etruscans

Na-akwado nke Proto-Slav nke Etruscans kweere na Etruscans kpọrọ onwe ha "Rasen" ma ọ bụ "Rosen", nke ahụ bụ mgbochiume ya na okwu "Russia". Ha na-eduga ndị ọzọ àmà na-egosi mbọhọ ndị a omenala na asụsụ.

Ịchọpụtacha ihe e dere mbadamba si Pyrgi dọtara uche nke na-akwado nke Slavic ozizi mbido nke Etruscan asụsụ. Otu n'ime ihe ndị na-eme nnyocha bụ ndị nwere mmasị Etruscan ide, bụ a Russian ọkà mmụta sayensị Osipov. O mere mgbalị iji ideghari ihe odide nke Etruscan mbụ Russian mkpụrụ okwu na ọkọlọtọ direction (n'aka ekpe-nri), na ọbụna kewara okwu. M wee ... a nkọwa nke oge ochie na ememe nke erotic revels cheta.

Osipov adọta analogies na Slavic ezumike nke Ivan Kupala. Mgbe ya mmeghe, ndị ọkà mmụta sayensị zigara sụgharịa ederede si Pyrgi na nkọwa ha na ndị ọkà mmụta nke Etruscan e dere na mba dị iche iche. Mgbe e mesịrị, o mere ka a translation nke a ole na ole iri puku kwuru iri nke e dere usoro ya, ma otú anya ndị ọkà mmụta sayensị na-meghachi omume dị otú ahụ a itunanya ke nnyocha.

Ọzọ Russian ọkà mmụta sayensị Vladimir Shcherbakov merela agadi ozizi na Etruscans ede decryption ike ga-eji ọla kọpa enyo, nke ha na-etinye na a n'ili. Iji enyo, ederede nwere ike ịgụ dị iche iche ntụziaka, na ụfọdụ nke akwụkwọ ozi nwere ike nọdụ.

Historians ikwu nke a na eziokwu na nna ukwu ahụ mere ka e dere na-adịghị ekesịpde a ubre, na depụtaghachiri akwụkwọ ozi si n'aka enyo, na akwụkwọ ozi ndị na image enyo na-agba gburugburu ma ọ bụ flipped. Site na-akpụ akpụ na mirror, Scherbakov mere ya version of chọpụtachaa ihe e deburu ederede.

Research Z. Maiani na ndị ọzọ

Mgbalị na-agụ na ịsụgharị Etruscan ịrịba ama site atụnyere Etruscan mkpụrụ okwu na staroalbansky, ka French ọkà mmụta sayensị Z. Maiani, onye na 2003 bipụtara a akwụkwọ "The Etruscans-amalite ikwu okwu," ghọrọ-ewu ewu ofụri Europe. Ọ nọrọ 300 etymological Akwụkwọ ọkọwa okwu tụnyere asụsụ ndị a (Etruscan na Illyrian), ma ọ bụghị nwetara nkwado nke ndị ọkà mmụta asụsụ.

Ede na Nchoputa na-eme nnyocha na-mata ọtụtụ ụdị pozdneetrusskih mkpụrụ akwụkwọ abịchịị, nke na-agụnye severnoetrussky na Alpine, na Rutsky Venetic mkpụrụ akwụkwọ abịchịị. Ọ bụ ihe onyeọbụla nabatara eziokwu ahụ bụ na n'oge Etruscan mkpụrụ okwu na-eje ozi dị ka ihe ndabere maka ha. Na niile nke ndị a odide e ji bi Tuscany na Italy na mmalite nke 1st century BC. e., mgbe ofufe nke mbụ Etruscan. Mgbe ndị mmadụ na-enwe ike ịghọta Etruscan asụsụ, na-anọgide na a omimi ikpeazụ millennia.