Gịnị bụ som? Isi Theorem nke som. ọnụọgụ abụọ som

Gịnị bụ som? Mgbe ndi mmadu malitere iji nọmba na-arụ ọrụ na ha? Ebe na-na mgbọrọgwụ ya nke-adị kwa ụbọchị echiche dị ka nọmba, ụmụ irighiri ihe, mwepu, mgbakwunye na multiplication, na onye mere ka ihe akụkụ nke ndụ ya na-ele ihe anya? Greek uche-enwe mmasị n'ebe ndị dị otú ahụ na sayensị dị ka mgbakọ na mwepụ, som na jiometrị, dị ka a mara mma nchịkọta egwu nke mmadụ mgbagha.

Ma eleghị anya, mgbakọ na mwepụ bụghị dị ka miri emi dị ka ndị ọzọ na sayensị, ma ihe ga-eme ha, ndị mmadụ na-echefu ndị mbụ multiplication tebụl? Maara anyị ezi uche eche echiche, iji nọmba, ụmụ irighiri ihe, na ndị ọzọ na ngwaọrụ na-enye ndị mmadụ a ike oge, na ruo ogologo oge na ọ bụghị dị ka nna nna anyị hà. N'eziokwu, tupu mmepe nke som dịghị ebe nke ihe ọmụma ụmụ mmadụ bụ n'ezie ndị ọkà mmụta sayensị.

Som - Mathematics bụ mkpụrụ okwu

Som - ọkà mmụta sayensị nke nọmba, na nke ọ bụla n'otu n'otu na-amalite maara ndị na-adọrọ mmasị ụwa nke mgbakọ na mwepụ. Na okwu nke M. V. Lomonosov, som - a bụ ọnụ ụzọ ámá nke mmụta, na-emeghe ụzọ maka anyị Miropoznanie. Ma ọ bụ ihe ziri ezi, bụ ihe ọmụma nke ụwa nwere ike iche na ihe ọmụma nke akwụkwọ ozi na nọmba, mgbakọ na mwepụ na-ekwu okwu? Ikekwe mgbe ochie, ma ọ bụghị na ụwa nke oge a, ebe ngwa mmepe nke sayensị na nkà na ụzụ na-eme ka ya iwu.

Okwu "som" (Gk. "Arifmos") nke Greek si malite, pụtara "ọnụ ọgụgụ". Ọ na-enyocha ọnụ ọgụgụ na ihe nile nwere ike ga-metụtara ha. Nke a bụ ụwa nke nọmba: iche iche arụmọrụ na nọmba, space iwu, ihe aga-eme na-metụtara multiplication, mwepu, na na ..

Ọ bụ ihe onyeọbụla nabatara na mbụ nzọụkwụ bụ som Mathematics na ihe siri ike isi n'ihi na ihe mgbagwoju ya ngalaba, dị ka algebra, mgbakọ na mwepụ analysis, elu som na t. D.

Isi ihe nke som

Ndabere nke som - bụ ihe integer, Njirimara na iwu nke na-atụle ndị kasị elu som ma ọ bụ nọmba Ozizi. N'eziokwu, otú nri obibia ẹka ke echiche nke ndị dị otú a obere unit, dị ka a eke nọmba na-adabere n'ike nke ụlọ - mgbakọ na mwepụ.

N'ihi ya, ajụjụ na bụ som, azịza dị mfe: Ọ bụ ndị ọkà mmụta sayensị nke nọmba. Ee, ihe na-emebu asaa, itoolu, na ihe nile nke a dị iche iche na obodo. Na dị nnọọ ka mma, na nke kasị mediocre amaokwu ike dee enweghị isi mkpụrụ okwu, na-enweghị som ike-edozi kwa isi ihe aga-eme. Ọ bụ ya mere sayensi niile nwere merela agadi na mgbe mmepe nke som na mgbakọ na mwepụ, na-isi na a set nke echiche.

Som - sayensị-mọ

Gịnị bụ som - eke sayensị ma ọ bụ a phantom? N'ezie, dị ka ndị Gris oge ochie ndị ọkà ihe ọmụma chere echiche, ọ dịghị ọnụ ọgụgụ, ọ dịghị ọnụ ọgụgụ na eziokwu adịghị adị. Ọ bụ naanị a phantom, nke na-kere ụmụ mmadụ echiche mgbe ị na-elele na gburugburu ebe obibi na ya n'ibu. N'eziokwu, ihe bụ ọnụ ọgụgụ? Ọ dịghị ebe gburugburu anyị na-adịghị ahụ ihe ọ bụla dị ka nke nwere ike na-akpọ ọnụ ọgụgụ, kama, ọnụ ọgụgụ - ọ bụ a ụzọ inyocha ụwa nke ụmụ mmadụ na uche. Ikekwe nke a ọmụmụ anyị nwere n'ime obi ha? Philosophers na-arụ ụka banyere ihe a ọtụtụ narị afọ na a n'usoro, otú na-enye ihe ike ịgwụcha agwụcha azịza anyị anaghị ibido. Ọ bụla, ndị som nwere nnọọ ike iri ọnọdụ ha na ụwa nke oge a na ọ dịghị onye nwere ike na-ewere mmadụ na-emegharị na-enweghị ihe ọmụma nke ntọala ya.

Dị ka e nwere a mma integer

N'ezie, isi ihe nke na-arụ ọrụ som, - eke nọmba ndị dị ka 1, 2, 3, 4, ..., 152 ... wdg Som nke eke nọmba bụ n'ihi nke-efu nke nkịtị ihe, dị ka ehi na a ahịhịa. Ma, definition nke "a ọtụtụ" ma ọ bụ "a ntakịrị" mgbe ihe akwụsịla jide ndị mmadụ, ma na-echepụta ihe ọkaibe agụta Usoro.

Ma ezigbo ihe itunanya wee mgbe ihe mmadụ bu n'uche ruru n'ókè na nwere ike ịbụ otu na otu nọmba "abụọ" ka ikpo na 2 n'arọ, na 2 brick na 2 akụkụ. The eziokwu na ọ dị mkpa iji nkịtị si iche-iche, e ji mara na pụtara ihe, mgbe ahụ, anyị nwere ike na-emepụta ụfọdụ edinam ndị a ihe n'ụdị mma integers. N'ihi ya mụrụ na som nọmba, nke a na-ozokwa mepụtara na mụtakwuo na bi a ọnọdụ ọha mmadụ.

Ndị dị otú ahụ na-omimi echiche nke ọtụtụ, dị ka efu na-adịghị mma na nọmba, ụmụ irighiri ihe, nọmba na-ezo aka na ọnụ ọgụgụ na ụzọ ndị ọzọ, nwere a ọgaranya na-akpali akụkọ ihe mere eme nke development.

Som na ihe Ijipt

Abụọ oge ochie mmadụ enyi na ọmụmụ nke ụwa na idozi kwa ụbọchị nsogbu - a som na jiometrị.

Ọ na-kweere na ihe ndị mere som nwere ya si malite na Ancient East: India, Egypt, Babylon na China. Ya mere, Rhind papaịrọs Ijipt si (otú aha ya bụ n'ihi na otu aha nke onye nwe), akpa azụ ka XX narị afọ. BC, ke adianade ọzọ bara uru data agụnye mgbasawanye nke a nta na ego nke ụmụ irighiri ihe dị iche iche na denominators na numerator hà otu.

Dị ka ihe atụ: = 1/60 + 2/73 1/219 + 1/292 + 1/365 .

Ma, olee ihe dị otú ahụ pụtara a mgbagwoju decomposition? The eziokwu na onye Ijipt obibia anaghị anabata abstracted-eche echiche banyere nọmba, na Kama nke ahụ, mgbawa e mere naanị maka uru na nzube. Ya bụ, Ijipt ga-aku na ndị dị otú ahụ azụmahịa dị ka mgbawa, nanị iji na-ewu ili, n'ihi na ihe atụ. Ọ dị mkpa ka gbakọọ ogologo nku azu Ọdịdị, na ya mere ka mmadụ nọdụ papaịrọs. Dị ka a pụrụ hụrụ, onye Ijipt na-enwe ọganihu na mgbawa na-akpọ, kama oke, ewu, kama a ịhụnanya nke sayensị.

N'ihi nke a, mgbawa hụrụ na papaịrọs, ike na-akpọ reflections na isiokwu nke ụmụ irighiri ihe. Dịcha, ọ bụ a bara uru nkwadebe, nke nyeere n'ihu na-edozi nsogbu na ụmụ irighiri ihe. Ndị Ijipt oge ochie amaghị multiplication table, na-emepụta a pụtara ogologo mgbawa, agbasa n'ime ọtụtụ subtasks. Ikekwe nke a bụ otu n'ime ndị subtasks. Ọ dị mfe iji na-achọpụta na mgbawa ndị a blanks bụ nnọọ na-eri oge na adịghị nnọọ ekwe. Ikekwe nke a mere na anyị anaghị ahụ a nnukwu onyinye mmepe nke Ijipt oge ochie mgbakọ na mwepụ.

Ancient Greece na nkà ihe ọmụma som

Ọtụtụ n'ime ihe ọmụma nke Ancient East e ọma mụtara site ndị Grik oge ochie, mara Fans nke nkịtị, nkịtị na nkà ihe ọmụma echiche. Na-eme ha nwere mmasị na ihe ọ bụla na-erughị ma nke kacha mma theorists na ụbụrụ na-aghọ ndị siri ike ịchọta. Ọ dị mma na sayensị n'ihi ná mgbakọ na mwepụ bụ ekwe omume na-emi emi, bụghị akwada ya eziokwu. N'ezie, ọ bụ ike mụbaa 10 ehi na 100 lita mmiri ara ehi, ma-enwe ike ịkwaga n'ebe.

Greeks echiche miri emi ekpe a ịrịba akara ke akụkọ ihe mere eme, na ọrụ ha na-na anyị:

• Euclid na "Ihe".
• Pythagoras.
• Archimedes.
• Eratosthenes.
• Zenon.
• Anaxagoras.

Na, n'ezie, amama niile na nkà ihe ọmụma nke Gris, na karịsịa na-eso ụzọ Pythagoras ikpe bụ otú omiiko banyere nọmba, nke na-ewere ha a omimi ụwa kwekọrọ. The ọnụ ọgụgụ ka na-amụ na nyochaworo, na ụfọdụ n'ime ha na ha di na nwunye ekewet pụrụ iche Njirimara. Dị ka ihe atụ:

• Zuru okè nọmba - ndị na-nchikota nke ya niile divisors ma e wezụga ọtụtụ onwe ya (6 = 1 + 2 + 3).
• Enyi na Enyi nọmba - nọmba ndị a, otu onye nke bụ nchikota nke niile divisors nke abụọ na Anglịkan (Pythagorean mara naanị otu ndị dị otú ahụ ụzọ: 220 na 284).

Ndị Gris, bụ onye kweere na sayensị ga-ahụ ya n'anya, ọ bụghị ka ya na ya n'ihi uru, mere oké strides, ịgagharị, na-egwu na-agbakwụnye na nọmba. Ọ ga-kwuru na ọ bụghị ihe niile nke ha nnyocha e n'ọtụtụ ebe, ụfọdụ n'ime ha bụ nanị "ihe mara nma."

Eastern ụbụrụ na-aghọ nke Middle Ages

N'otu aka ahụ, na Middle Ages som ya nweta ya mmepe n'ebe ọwụwa anyanwụ na ha dịkọrọ ndụ. Ndị India nyere anyị ọgụgụ na anyị ifịk ifịk iji ihe dị otú ahụ dị ka "efu", na ọnọdụ mgbanwe ngụkọta oge usoro, na-emebu oge a nghọta. Si Al-porridge, nke narị afọ nke 15 na-arụ ọrụ Samarkand, anyị ketara na decimals, enweghị nke na ọ bụ ike were oge a som.

N'ọtụtụ ụzọ, Europe maara rụzuru nke East e mere na o kwere omume ekele na-arụ ọrụ nke Italian ọkà mmụta sayensị Leonardo Fibonacci, bụ onye dere akwụkwọ "Liber Abaci", mata na Oriental innovations. Ọ aghọwo isi nkuku nke mmepe nke algebra na som, nnyocha na ndị ọkà mmụta sayensị na-eme na Europe.

Russian som

N'ikpeazụ, som, chọpụtara na ya ebe na-esite na Europe, malitere ịgbasa na Russian ala. Russian mbụ som bipụtara na 1703 - ọ bụ a akwụkwọ banyere som Leontiya Magnitskogo. N'ihi na a ogologo oge ọ bụ naanị nkuzi na mgbakọ na mwepụ. O nwere na mbụ oge nke algebra na jiometrị. The ọnụ ọgụgụ, nke e ji mee ihe na ihe atụ nke Russia mbụ akwụkwọ ọgụgụ nke som, Arabic. Ọ bụ ezie na Arabic numerals zutere tupu, na ihe a tụrụ atụ na-akpa azụ ka narị afọ nke 17.

Akwụkwọ ahụ na-mma na oyiyi nke Archimedes na Pythagoras, na na peeji mbụ - image som dị ka nwanyị. Ọ na-anọdụ n'ocheeze ahụ, n'okpuru ya e dere okwu Hibru maka aha Chineke, na na nzọụkwụ na-eduga na ebe ịchụàjà, e dere okwu bụ "nkewa", "abawanye", "adianade", na na. D. Otu nwere ike na-were ihe bara uru nye dị eziokwu, ndị nke na-ugbu a na-ewere juru ebe nile.

The akwụkwọ ọgụgụ nke 600 peeji nke na-akọwa dị ka ihe ndabere nke dị ka mgbakwunye na multiplication tebụl, na ngwa maka nchọgharị sayensị.

Ọ bụghị ihe ijuanya, na-ede akwụkwọ họọrọ onyinyo nke Greek ụbụrụ na-aghọ maka akwụkwọ ya, n'ihi na ya onwe ya captivated site mma nke som, si, "som ka chislitelnitsa e bu ngosi, nezavistnoe ...". Nke a na obibia som na-ọma tọrọ ntọala, n'ihi na ọ bụ ya zuru ebe nile doo nwere ike-atụle mmalite nke ngwa mmepe nke echiche sayensi na Russia na izugbe akụziri.

erughị ala primes

Prime nọmba - ọ bụ a eke nọmba, nke bụ naanị 2 mma divisors: 1 na onwe ya. All ọzọ nọmba, ma e wezụga 1 a na-akpọ ọtụtụ ndị mejupụtara. Ihe Nlereanya nke praịm nọmba: 2, 3, 5, 7, 11, na ndị niile ọzọ na-adịghị divisors ọzọ karịa 1 na nọmba onwe ya.

Dị ka ọnụ ọgụgụ 1, ọ bụ na a adịchaghị - na e nwere nkwekọrịta na ọ ga-atụle ọ dị mfe ma ọ bụ compound. Simple ke akpa ilekiri, a dị mfe ọgụgụ nēkpuchi ọtụtụ unsolved omimi n'ime onwe ha.

Euclid si Theorem na-ekwu na enweghi ngwụcha nọmba nke primes, na Eratosthenes wee na a pụrụ iche som "myọ", nke eliminates mgbagwoju anya nọmba, na-ahapụ nanị mfe.

Ya kachasi mkpa bụ iji mesie undelete mbụ nọmba, na na ụdi pụtara ìhè ndị na-multiples nke ya. Anyị na-ekpeghachi a usoro ọtụtụ ugboro - ma na-a table nke praịm nọmba.

Isi Theorem nke som

Otu n'ime ihe ndị kwuru banyere praịm nọmba mkpa n'ụzọ pụrụ iche banyere ihe ndị bụ isi som Theorem.

Basic som Theorem na-ekwu na ọ bụla integer ukwuu karịa 1, ma ọ bụ a dị mfe ma ọ bụ na ọ nwere ike ghoro a ngwaahịa nke praịm nọmba ruo iji nke ugboro ugboro ihe, nanị ụzọ.

Isi Theorem nke som gosipụtara nnọọ cumbersome, nke na-aghọta na ọ na-amasị nnọọ ihe ndị bụ isi.

Ke akpa ilekiri, praịm nọmba - elementrị echiche, ma ọ bụghị. Physics ozugbo atụle elementrị atọm, ruo mgbe ọ hụrụ n'ime a eluigwe na ala. Primes raara a mara mma akụkọ mgbakọ na mwepụ Don Zagier "Ihe mbụ iri ise nde praịm nọmba."

Site na "atọ apụl" ka deductive iwu

Na n'ezie nwere ike na-akpọ a mesikwuru ntọala niile sayensị - iwu nke som. Ọbụna dị ka nwatakịrị niile som ihu, na-amụ ọnụ ọgụgụ nke ụkwụ na ogwe aka na nwa bebi, ọnụ ọgụgụ nke cubes, apụl na na. D. Ya mere anyị na-amụ som, nke ahụ na-aga n'ihu n'ime ihe mgbagwoju iwu.

Ndụ anyị dum mere ka anyị iwu nke som, nke bụ maka onye nkịtị ndị kasị bara uru nke niile na sayensị na-enye. The ọmụmụ nke nọmba - ọ bụ "som-nwa ọhụrụ", nke na-ewebata nwoke na ụwa nke nọmba dị ka mkpụrụ na nwata.

Higher som - deductive sayensị nke na-amụ iwu nke som. Ọtụtụ n'ime ha ka anyị maara, ọ bụ ezie na ikekwe anyị na-amaghị ha kpọmkwem okwu.

The iwu nke mgbakwunye na multiplication

Abụọ ọ bụla integers a na b nwere ike owụt dị ka nchikota nke a + b, bụ nke na-a eke nọmba. Banyere adianade do, ndị na-esonụ iwu:

• Commutative, na-ekwu na ndị permutation nke usoro nsị ego adịghị agbanwe agbanwe, ma ọ bụ a + b = b + a.
• Associative na kwuru nchikota adịghị adabere na usoro nke nkụzị ndị okwu na ebe, ma ọ bụ a + (b + c) = (a + b) + c.

Iwu nke som, dị ka adianade do, - otu n'ime ihe ndị bụ isi, ma, ha na-eji sayensi niile, tinyekwara ndụ kwa ụbọchị.

Abụọ ọ bụla integers a na b nwere ike kwupụtara na ngwaahịa ma ọ bụ a b * a * b, bụ nke na-a eke nọmba. Iji ide ngwaahịa otu commutative na associative iwu ka na mgbakwunye na nke:

• a * b = b * a;
• a * (b * c) = (a * b) * c.

Ọ bụ na-akpali na e nwere a iwu, nke na-agwakọta mgbakwunye na multiplication, a makwaara dị ka a na-ekesa ma ọ bụ distributive iwu:

a (b + c) = ab + akanamde

Nke a iwu na-akụziri anyị na-arụ ọrụ na brackets, imeghe ha, si otú anyị nwere ike ugbua na-arụ ọrụ na ihe mgbagwoju formulas. A bụ iwu na a ga na-edu anyị site quaint ma mgbagwoju ụwa nke algebra.

Iwu som iji

banyere iwu nke mmadụ mgbagha na ọ na-eji ụbọchị ọ bụla, ya achọpụta nche-ya na-agụta na-emefu. Ma, o sina dị, na ọ ga-eme ka ọ ghọọ a kpọmkwem asụsụ.

Ọ bụrụ na anyị nwere abụọ mma integers a na b, mgbe ahụ, ndị na-esonụ nhọrọ:

• a bụ hà B, ma ọ bụ a = b;
• a na-erughị b, ma ọ bụ a
• a dị ukwuu karịa b, ma ọ bụ a> b.

Nke atọ nhọrọ dị nnọọ nwere ike ịbụ naanị otu onye. The Basic Iwu, nke na-achịkwa usoro, kwuru, sị: ọ bụrụ na a

E nwekwara iwu na gēke omume nke iji nke mgbakwunye na multiplication: ma ọ bụrụ na a

The iwu nke som kụziiri anyị ka anyị na-arụ ọrụ na nọmba, ihe ịrịba ama na brackets, mbịne ihe niile n'ime a adabako nchịkọta egwu nke nọmba.

Positional na nonpositional Nọmba usoro

Anyị nwere ike ikwu na nọmba - nke a bụ asụsụ nke mgbakọ na mwepụ, si na mma nke nke na-adabere ọtụtụ ihe. E nwere ọtụtụ usoro nke ngụkọta oge, nke na, dị ka mkpụrụ akwụkwọ abịchịị nke asụsụ dị iche iche dị iche.

Tụlee nọmba usoro site n'ókè nke mmetụta ọnọdụ na quantitative uru nke ọbula na a ọnọdụ. Dị ka ihe atụ, Roman usoro bụ nonpositional ebe ọ bụla ọnụ ọgụgụ na-koodu site a kpọmkwem set nke pụrụ iche: M / V / X / L / C / D / M. Ha bụ, karị, nọmba 1/5/10/50/100/500 / 1000. N'usoro ihe a, ọnụ ọgụgụ adịghị agbanwe ya quantitative mkpebi siri ike, na-adabere na ihe okwa ya kwesịrị: .. mbụ, nke abụọ, wdg Iji nweta ndị ọzọ nọmba, ọ dị mkpa iji osụhọde isi. Dị ka ihe atụ:

• DCC = 700.
• CCM = 800.

More maara anyị onuogugu usoro eji Arabic numerals bụ positional. N'ọnọdụ dị otú a usoro ọnụ ọgụgụ nke orùrù-akọwa nọmba nke mkpụrụ ihe atụ, atọ-ọbula nọmba: 333, 567, wdg The arọ nke ọ bụla nke orùrù-adabere na a ọnọdụ na nke ọnụ ọgụgụ bụ otu ma ọ bụ nke ọzọ, e.g. ọgụgụ 8 nke abụọ ọnọdụ nwere a uru nke 80. Ọ bụ ahụkarị ndị ntụpọ usoro, e nwere ndị ọzọ positional usoro dị ka ọnụọgụ abụọ.

ọnụọgụ abụọ som

Anyị bụ ndị maara ntụpọ usoro, esịnede otu-bit na multi-bit nọmba. Ihe ogugu na ekpe na ọbula nọmba bụ ugboro iri ukwuu mkpa ka onye n'aka nri. Ya mere, anyị na-eji na-agụ 2, 17, 467, na na. D. Ọ bụ a dị iche iche uche na obibia ngalaba, nke a na-akpọ "ọnụọgụ abụọ som." Nke a abụghị ihe ijuanya, n'ihi na ọnụọgụ abụọ som bụ kere ụmụ mmadụ mgbagha, na n'ihi na kọmputa. Ọ bụrụ na ndị som nọmba sitere agụta, nke ozokwa abstracted site isiokwu onwunwe ka "ọtọ" som, mgbe ahụ, a ga-arụ ọrụ na kọmputa gị. Iji-enwe ike ịkọrọ ha ihe ọmụma na kọmputa, a na madu nwere-echepụta a nlereanya ngụkọta oge.

Ọnụọgụ abụọ som na-arụ ọrụ na ọnụọgụ abụọ mkpụrụ okwu, nke ndị mejupụtara naanị nke 0 na 1. Na ojiji nke a mkpụrụ okwu a na-akpọ a ọnụọgụ abụọ usoro.

N'adịghị ka ọnụọgụ abụọ som ntụpọ na mkpa nke ọnọdụ nke ekpe abụkwaghị 10, na 2 ugboro. Ọnụọgụ abụọ ọnụ ọgụgụ ndị bụ nke ụdị 111, 1001 na na. D. Olee otú anyị kwesịrị ịghọta nọmba ndị a? N'ihi ya, anyị na-atụle nọmba 1100

1. The mbụ ọbula na n'aka ekpe - 1 * 8 = 8, n'iburu n'uche na nke-anọ ọbula, nke pụtara na ọ ga-ọtụtụ site 2, anyị na-enweta 8 ọnọdụ.
2. Nke abụọ ọnụọgụ 1 4 = 4 (ọnọdụ 4).
3. The atọ ọbula 0 * 2 = 0 (ọnọdụ 2).
4. The anọ ọbula 0 * 1 = 0 (ọnọdụ 1).
5. Ya mere anyị nọmba 1100 = 8 + 4 + 0 + 0 = 12.

Nke ahụ bụ, ntughari ka a ọhụrụ na udi na-ekpe nke ya pụtara na ọnụọgụ abụọ usoro a na uba site 2 na ntụpọ - 10. dị otú ahụ a usoro nwere otu drawback: ọ bụ buru oke ibu ibu ibe n'ibe na-chọrọ ka ịdekọ nọmba. Ihe Nlereanya ntụpọ nọmba dvochinyh dị ka nwere ike hụrụ na ndị na-esonụ na tebụl.

Ntụpọ nọmba na-anọchi anya na ọnụọgụ abụọ ụdị n'okpuru.

Ọ na-eji octal, na hexadecimal Nọmba usoro.

Nke a dị omimi som

Gịnị bụ som, "abụọ plus abụọ" ma ọ bụ unexplored omimi nke nọmba? Dị ka ị pụrụ ịhụ, som, nwere ike, na o yiri ka ọ na akpa ilekiri a dị mfe, ma ọ bụghị ihe doro anya na-eduhie eduhie ala. Ọ bụ omume na-amụ ụmụ, na ya na nwanne mama Ikwiikwii si katuunu "som-nwa ọhụrụ", na i nwere ike amaba ndị miri nnyocha sayensị fọrọ nke nta nkà ihe ọmụma iji. Na akụkọ ihe mere eme ya na-arahụ site na-agụta ihe na-efe mma nke nọmba. Otu ihe doro anya: na oruru nke bụ isi postulates nke som, niile sayensị pụrụ ịdabere na ya na ike ubu.