Famous ọkà na ha chọpụtara

Biology - ọkà mmụta sayensị nke izugbe Njirimara nke ihe nile dị ndụ. Na-arụ ọrụ dị ka a ọzụzụ onwe ọ malitere dịtụ na-adịbeghị anya, na mbubreyo narị afọ nke 19. Ya anya na sayensị ẹsiode nsogbu na adị n'etiti definition nke echiche nke ndụ na ndị na-abụghị bi eke ozu. N'agbanyeghị nke ndị dị otú a mbubreyo ntoputa nke bayoloji, ajụjụ a nwere ogologo nsogbu mmadụ. O biliri n'oge ochie, ndị Middle Ages na Renaissance.

N'ihi na eziokwu na okwu "usoro ndu" e ji naanị ke mbubreyo narị afọ nke 19, ọkà mmụta sayensị ndị dị otú ahụ dị ka ọkà mbụ adịghị. Tek, onye na-amụ na mepụtara na ịdọ aka ná ntị nke uwa, mgbe ọ dị ndụ a na-akpọ ndị si n'okike, ndị dọkịta na ndị ọkachamara na eke na sayensị.

Ole ndị bụ taa otú ọtụtụ ebe mara ọkà?

Dị ka ihe atụ:

- Gregọ Mendel - a mọnk.
- Karl Linney - dọkịta.
- Charles Darwin - a bara ọgaranya nwa amadi.
- Louis Pasteur - na mmiri ọgwụ.

ochie

Basic ihe ọmụma banyere osisi na ụmụ anụmanụ na mbụ tọgbọrọ odide ya, Aristotle. A oké ọrụ na mmepe nke usoro ndu ma na-egwuri ya nwa akwụkwọ Teofast.

Dịkwa mkpa iji nweta ihe ọmụma banyere ibi ndụ ntule nwere odide nke Dioscorides. Nke a bụ nkọwa e mere ochie thinker dịgasị iche iche nke ọgwụ ọjọọ, ọ fọrọ nke nta narị isii nke ha osisi. Na n'otu oge ahụ, kere na Pliny, na-anakọta ozi banyere eke ozu.

N'agbanyeghị eziokwu na ndị kpọkwara niile ụbụrụ na-aghọ nke gara aga rụọ ọrụ dị mkpa na mmepe nke bayoloji, ndị kasị adọrọ mmasị akara ke akụkọ ihe mere eme nke a ịdọ aka ná ntị Aristotle ekpe. O dere, sị a ọnụ ọgụgụ dị ukwuu nke ọrụ nke e ji ụmụ anụmanụ. N'ihe odide ya, Aristotle atụle ajụjụ nke ihe ọmụma nke ndị mmadụ n'otu n'otu, na-anọchi anya terrestrial fauna. Edemede mepụtara ya ụkpụrụ nke nhazi ọkwa dị iche iche nke ụmụ anụmanụ. Ọ e mere na ndabere nke intrinsic Njirimara nke umu. Aristotle-atụle mmepe na mmeputakwa nke ụmụ anụmanụ.

Middle Ages

Dọkịta na ndị dịrị ndụ na nke a akụkọ ihe mere eme oge, gụnyere na-eme a ọnụ ọgụgụ buru ibu nke oge ochie rụzuru. Otú ọ dị, Alaeze Ukwu Rom, ndị Arab weghaara, wee banye ojuju. Na-emeri emeri sụgharịa ọrụ nke Aristotle na ndị ọzọ oge ochie ụbụrụ na-aghọ n'ime ya n'asụsụ nke ya. Ma nke a ihe ọmụma ga-agaghị efu.

Arab na nkà mmụta ọgwụ nke Middle Ages mee ka mmepe nke ịdọ aka ná ntị nke ndụ. All a mere na 8-13 ọtụtụ narị afọ n'oge a na-akpọ islam ọlaedo afọ. Ka ihe atụ, al-Jahiz, onye bi na 781-869 afọ, kwuru na echiche nke nri yinye na ịdị adị nke evolushọn. Ma nchoputa nke Arabic botani ka kweere na Kurdish ede Al Dinavari (828-896 gg.). Ha a kọwara ihe karịrị 637 ụdị osisi, dị ka nke ọma dị ka mere na-atụle ha na-adọ nke mmepe na uto.

A obere akwukwo niile European dọkịta ruo mgbe narị afọ nke 17 bụ ọrụ nke ama dibịa Avicenna, ebe echiche nke pharmacology na Clinical ọmụmụ na-akpa ẹkenam. Ọzọkwa kwesịrị ịrịba ama ọmụmụ Spanish Arab Ibn Zuhr. Site otopsii, o gosipụtara na scabies e mere site ọnụnọ nke subcutaneous nje ndị ọzọ. Ọ na-ẹkenam ibuo ịwa ahụ na nọrọ mbụ nchọpụta ọgwụ na ụmụ anụmanụ.

Na Middle Ages na ọ ghọrọ ama na ụfọdụ European ọkà mmụta sayensị. Ha gụnyere Albert Veliky, Hildegard nke Bingen, na Frederick II, bụ onye a so Natural History e mere. Ọrụ a n'ọtụtụ ebe na-amụ na mbụ European mahadum, ebe na nkà mmụta ọgwụ bụ onye nke abụọ na na nkà mmụta okpukpe na nkà ihe ọmụma.

Olee banyere anyị taa

Naanị mgbe Europe mgbanwe nke oge nke ọganihu ka o kwe omume revival nke mmasị na physiology na eke ihe mere eme. Ọkà n'oge n'ọtụtụ ebe na-amụ osisi ndụ. Ya mere, Fuchs, Otto Brunfels na ụfọdụ ndị ọzọ na-ede akwụkwọ nke ọtụtụ akwụkwọ e nyere na okwu a. Na ndị a na mmalite nke a nkọwa zuru ezu nke osisi ndụ.

The Renaissance bụ mmalite nke oge a na mmewere - ịdọ aka ná ntị, nke dabeere dissection nke ahụ mmadụ. Kwalitere a ntụziaka e nyere n'akwụkwọ nke Vesalius.

Na-eme ka mmepe nke usoro ndu na nwere ndị dị otú a maara nke ọma nka dị ka Leonardo da Vinci na Albrecht Dürer. Ha na-arụ ọrụ ọnụ na n'okike na ndị nwere mmasị na kpọmkwem Ọdịdị nke anụmanụ na ahụ mmadụ, na-egosi ha zuru ezu anatomical Ọdịdị.

Ya onyinye ọmụmụ nke okike e kwukwara na alchemists. N'ihi ya, Paracelsus ekenịmde nwere na ndu na pharmacological isi mmalite mmepụta nke pharmaceuticals.

iri na asaa na narị afọ

The kasị mkpa oge nke a na narị afọ bụ ntoputa nke Natural History, nke ghọrọ ihe ndabere nke:

- nhazi ọkwa nke osisi na ụmụ anụmanụ;
- n'ihu mmepe nke mmewere;
- oghere nke abụọ mgbasa;
- n'oge microscopic ọmụmụ;
- nchọpụta nke microorganisms;
- akpa nkọwa nke mkpụrụ ndụ ọbara uhie na spam nke ụmụ anụmanụ, nakwa dị ka osisi sel.

Na n'otu oge ahụ, na English dibịa William Harvey na ụmụ anụmanụ na nlekota nrugharị rụrụ otopsii ule ndidi a nọmba nchoputa di mkpa. The nchọpụta ruru ndị na-esonụ:

- ahụrụ ọnụnọ nke a venous valvụ, adịghị ekwe ka ọbara na-agba na a reverse direction;
- M chọpụtara na ọbara a rụrụ na mgbakwunye na nke nnukwu a ka na-a obere gburugburu;
- gosiri ọnụnọ nke kewapụrụ iche nke ekpe na nri ventricles.

Na narị afọ nke 17 malitere udi na a kpam kpam ọhụrụ ebe nke nnyocha. Ọ na-e metụtara na biakwa obibia nke mikroskopu.

The nchepụta nke na ngwaọrụ a, a omenkà si Holland Antoni Van Levenguk, kụziere otu nọọrọ onwe ha chọpụtara, na-arụpụta zigara Royal Society of London. Leeuwenhoek kọwara na kpara nkata ukwuu nke obere-e kere eke (bacteria, ciliates na t. D.), Na spam na mmadụ mkpụrụ ndụ ọbara uhie.

iri na asatọ na narị afọ

Na narị afọ a, anyị nọgidere na-ịzụlite physiology, mmewere na eke ihe mere eme. All a kere preconditions maka ntoputa nke usoro ndu. Ịrịba ihe n'ihi ịdọ aka ná ntị nke ọdịdị nke bi ozu bụ ọmụmụ Kaspara Fridriha Folfa na Albrecht von Haller. The results nke ndị a ukwuu gbasaa ihe ọmụma nke mmepe nke osisi na ụmụ anụmanụ Embryology.

The si malite Biology

Nke a na okwu, na narị afọ nke 19 nwere ike dị na ọrụ nke ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị. Otú ọ dị, mgbe ọ pụtara bụ kpamkpam dị iche iche. Ọ bụ nanị na uzo nke 18 na nke 19 na narị afọ site na atọ dere onwe malitere iji okwu ahụ bụ "usoro ndu" n'echiche nke ọ bụ maara anyị ugbu a. Ọkà mmụta sayensị Lamarck, Trevinarus Bourdieu mata okwu sayensị, na-akọwa izugbe e ji mara nke ndụ ozu.

iri na itoolu na narị afọ

The kasị dị ịrịba ama ihe n'ihi usoro ndu na oge a bụ:
- oruru nke paleontology;
- omume nke ndu ndabere nke stratigraphy;
- ntoputa nke cell Ozizi:
- guzobere embryology na Mmebe.

Ọkà narị afọ nke 19 malitere ibuso na-efe efe. Ka ihe atụ, English dọkịta Jenner mepụtakwara ogwu, ma pụta nke ọmụmụ Roberta Koha bụ na nchọpụta nke Mycobacterium ụkwara nta, na ihe e kere eke nke ọtụtụ ụdị nke ọgwụ ọjọọ.

a revolutionary chọpụtara

The Central omume na usoro ndu na mere n'oge nkera nke abụọ nke narị afọ nke 19, bụ n'akwụkwọ nke Charles Darwin akwụkwọ "On Si Malite umu anumanu." Ajụjụ a ndị ọkà mmụta sayensị na-emepe emepe iri abụọ na otu afọ, na na mgbe ọ kwenyesiri ike nke correctness nke Nchoputa, kpebiri na-ebipụta ọrụ ya. The akwụkwọ bụ nnukwu ihe ịga nke ọma. Ma n'otu oge, ọ ụtọ uche nke ndị mmadụ dị ka nnọọ iche echiche nke ndụ na Earth, nke na-depụtara na Bible. N'ihi ya, ọkà mmụta sayensị bayoloji Darwin rụrụ ụka na nọgide evolushọn nke umu na mbara ụwa anyị ọtụtụ nde afọ. Na Bible na-ekwu na ike ụwa ụbọchị isii zuuru.

Ọzọ chọpụtara nke Charles Darwin na usoro ndu mejupụtara na-ekwu na ihe niile dị ndụ ntule na-alụ ọgụ ọ bụla ọzọ maka ebe obibi na ihe oriri. Onye ọkà mmụta sayensị kwuru na ọbụna n'ime otu ụdị, e nwere ụfọdụ ndị nwere ihe pụrụ iche ihe ịrịba ama. Ndị a pụrụ iche atụmatụ ohere ka ụmụ anụmanụ na ụba Ohere nke lanarị. Ọzọkwa pụrụ iche atụmatụ na-ebute site ná mkpụrụ na-eji nwayọọ nwayọọ na-nkịtị ka nile umu. Na-adịghị ike na-erughị eru ụmụ anụmanụ na otú anwụ si. Ndị dị otú ahụ a usoro Darwin akpọ eke nhọrọ.

Onye kasị ukwuu n'uru nke a ọkà mmụta sayensị bụ na ọ họọrọ ndị kasị mkpa ndu nsogbu nke si malite na mmepe nke organic ụwa. Taa, dum akụkọ ihe mere eme nke a ịdọ aka ná ntị a na-kewara abụọ oge. Nke mbụ bụ na Darwin. Ọ e ji mara ihe amaghị ihe ọ bụla ọchịchọ maka definition nke evolutionary edumbet. Agba nke abụọ na mmepe nke usoro ndu malitere mgbe Darwin bipụtara ya ọrụ kasị ukwuu. Site na nke a oge, ndị ọkà mmụta sayensị nọ na-ịzụlite evolutionary ụkpụrụ nwere consciously.

The eme nke Russian na-eme nnyocha

Ọtụtụ mkpa nchoputa na ubi nke ịdọ aka ná ntị nke ndu eme ntule mere anụ ụlọ ọkà. Ya mere, na 1820 P. Wisniewski mbụ na-atụ aro ọnụnọ nke a akpan akpan umi ke antiscorbutic ngwaahịa. Ya bụ, dị ka ọkà mmụta sayensị, na-akwalite kwesịrị ekwesị ndụ nke organism.

Ọzọ Russian ọkà mmụta sayensị - N. Lunin - mepere 1880 vitamin. O gosiri na ihe ndị mejupụtara nke ihe oriri na-ụfọdụ ọcha ndị dị oké mkpa maka ahụ ike nke dum organism. Okwu ahụ bụ "vitamin" apụtawo ìhè n'ihu na nkwụsị nke abụọ Latin mgbọrọgwụ. Nke mbụ n'ime ha - "Vita" - pụtara "ndụ", nke abụọ - "amine" - pụtara "nitrogen compound".

Budata mụbara mmasị eke sayensị n'etiti Russian ọkà mmụta sayensị na 50-60 afọ narị afọ nke 19. Ọ kpọrọ nkwalite nke ụwa ya revolutionary kpọrọ democrats. Ihe ọzọ dị mkpa bụ na mmepe nke ụwa na eke na sayensị. N'oge a, ha malitere ọrụ ha dị otú ahụ na ụlọ ọkà ka Ka Timiryazev na P. Sechenov, Mechnikov na Botkin, Ivan Pavlov na ọtụtụ ndị ọzọ ndị dọkịta na ndị ọkà mmụta sayensị.

oké physiologist

Fame Pavlov - bayoloji - nwetara mgbe ọmụmụ nke Central ụjọ usoro. Ọrụ ndị a na oké physiologist ghọrọ amalite n'ihu ọmụmụ dị iche iche echiche phenomena.

Isi n'uru nke Pavlov bụ mmepe nke ọhụrụ ụkpụrụ nduzi maka oge, na-amụ ahụ na-eme na nso njikọ na gburugburu ebe obibi. Otú ahụ bụ ihe ndabere maka mmepe nke bụghị naanị usoro ndu ma na-na nkà mmụta ọgwụ, akparamàgwà na pedagogy. Ikpe ndị oké physiologist iyi neurophysiology - ozizi nke elu ụjọ ọrụ.

abụọ na narị afọ

Ná mmalite narị afọ nke 20, ọkà nọgidere na-eme ihe bara oké uru onyinye akụkọ ihe mere eme nke mmepe nke ndụ ntule ịdọ aka ná ntị. Ya mere, na 1903, na oge mbụ e nwere ndị dị otú ahụ a na okwu dị ka homonụ. Na bayoloji, ọ ẹkenam site Ernest Starling na William Bayliss. echiche nke "ilekota" pụtara na 1935. Ọ ke ẹkenam ke ịdọ aka ná ntị nke J. Arthur. Arthur Tansley. The okwu na-ezo aka a mgbagwoju gburugburu ebe obibi unit. Dị ka ọkà-anọgide na-arụ ọrụ na nkọwa nke ihe niile n'ụzọ nke ala nke a ndụ cell.

A otutu nnyocha na-arụ ọrụ na mba anyị. Ọkà Russia mere oké onyinye mmepe nke ịdọ aka ná ntị nke bi na ozu. N'etiti ha bụ ndị na-esonụ:

- MS Agba, ndị mbụ na-guzosie ike ịdị adị nke abụọ nsụgharị nke chlorophyll;
- NV Timofeev-Resovsky, nke bụ otu n'ime ndị guzobere radiobiology, nke guzobere na nduzi nke radieshon dose ike nke mutational Filiks;
- VF Kuprevich onye chọpụtara extracellular enzymes secreted na endings nke mgbọrọgwụ usoro nke elu osisi;
- N. K. Koltsov - nchoputa nke ibuo bayoloji na Russia.

Na akụkọ ihe mere eme nke ịdọ aka ná ntị nke bi ozu nwekwara ọtụtụ n'ime aha ndị ọkà Western Europe. N'ihi ya, ná mmalite nke narị afọ ndị ji na nchọpụta nke otú chromosomes cell owuwu na-ebu mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere. Nke a mmechi e mere onwe site na ọtụtụ na-eme nnyocha.

Na afọ 1910-1915 mara ọkà edu Thomas Hunt Morgan mepụtara chromosome ozizi si n'aka ruo n'aka. Na 20s - 30s nke iri abụọ na narị afọ, a mụrụ bi mkpụrụ ndụ ihe nketa. Na nkera nke abụọ nke narị afọ nchoputa nke ndị ọkà mmụta sayensị mere ka mmepe nke sociobiology na evolutionary akparamaagwa. A ịrịba onyinye nka me ka Soviet ọkà.

Great njem na n'okike

A nnukwu ọrụ na mmepe nke ịdọ aka ná ntị nke bi ozu na-egwuri a bayoloji Vavilov. Ọ a na-ewere osisi breeders na geneticists, breeders na Applied Botany, geographer na njem. Otú ọ dị, isi na-elekwasị anya nke ndụ ya bụ ịmụ ihe na mmepe nke usoro ndu.

Vavilov bụ nchoputa onye chọpụtara na mba abụghị ihe ọhụrụ. Ọ ẹkenam ụwa na-amabughị na mbụ osisi na gburu dịkọrọ ndụ iche iche nke ya iche-iche. Ọtụtụ Russian ọkà kwuru na ọ bụ a ezi n'ọhụụ na azụmahịa. Ke adianade do, Vavilov bụ a dị ịrịba ama nhazi, steti na ọha ọgụgụ. Nke a ọkà mmụta sayensị chọpụtara dị ka a bụ iwu dị mkpa nke usoro ndu, ihe onwu bụ Mendeleev si oge usoro.

Gịnị bụ isi ihe n'uru nke Vavilov? The chọpụtara nke iwu nke myirịta na ahịrị okwu nke ịdị adị ihe nakawa etu esi na mbara ụwa nke fauna, nke kwere ka ịkọ ntoputa nke ọhụrụ umu.

Vladimir Ivanovich Vernadsky

Site usoro ọmụmụ na-ọma mara aha dị ka Newton na Galileo, Einstein na Darwin. Ha niile na-ghar ọhụụ, ndị mmadụ ga-emepe ọhụrụ horizons na ihe ọmụma mmadụ na ọdịdị. A ọtụtụ ndị a oke amamihe na bụ na narị afọ nke 20. Otu n'ime ha - na bayoloji Vernadsky. Ọ nwere ike n'enweghị ekewet ọnụ ọgụgụ nke ndị na-eme nnyocha na-abụghị nanị na-ahụ, ma na-aghọta a ọhụrụ, na mbụ na-amaghị ama onu.

Vernadsky ọrụ ekpuchi a pụtara dịgasị iche iche nke mbipụta nke eke sayensị. Nke a nọ nke izugbe geochemistry, na afọ mkpebi siri ike nke a na oké nkume guzobere, na ọrụ nke ndụ ahụ na geochemical ọdịdị nke usoro. Vernadsky chọrọ ozizi nke a na-akpọ mkpụrụ ndụ ihe nketa mineralogy, nakwa dị ka mepụtara ajụjụ nke isomorphism. Ọzọkwa, ọkà mmụta sayensị na-atụle nchoputa nke biogeochemistry. Dị ka echiche ya, ka ozuzu oke nke ihe niile dị ndụ ntule na Biosphere mgbe niile na-agụnye inorganic okwu a na-aga n'ihu okirikiri. Nke a usoro mmemmem mgbanwe nke anyanwụ radieshon.

Vernadsky nyochara chemical mejupụtara, nakwa dị ka njupụta nke osisi na ụmụ anụmanụ ntule. Yiri ọrụ e rụrụ na-amụ Mbugharị nke chemical ọcha na ọkpụrụkpụ nke jikọrọ ọnụ. N'etiti Vernadskii nchoputa na bụ ihe na-egosi ịdị adị nke ntule na-concentrators calcium, sịlịkọn, ígwè na dị ka. D.