Kedu ihe àmà nke evolushọn

E nwere ọtụtụ nsụgharị banyere mmalite nke ụwa. Ikekwe, otu n'ime ndị ọkà mmụta sayensị a pụrụ ịdabere na ya kwadoro Darwin na ọrụ ndị a ma ama. O dabere na nkwenkwe evolushọn dị ugbu a, bụ nke mgbe e nyochachara ma kwenye ya ugboro ugboro. Eziokwu ndị na-ekwu banyere mmepe agbanwe agbanwe nke ụwa ndị dị n'ụwa kwenyesiri ike na iche iche. Ha na-egosi na ihe niile dị ndụ n'ụwa na-esite n'ụdị dị adị dị ugbu a n'ihi mgbanwe ndị a na-eketa.

O doro anya na evolushọn nke ụmụ anụmanụ, nakwa nke ụfọdụ osisi, ka edere n'akụkọ fosil, na-eje ozi dịka otu n'ime nkwenye nke otu esi emepụta. Tụkwasị na nke a, "akụkọ ihe atụ" na-enye gị ohere iweghachi nkọwa nke phylogeny. Ihe ndị a fọdụrụ abụghị naanị ezé, ọkpụkpụ ma ọ bụ akụkụ ndị ọzọ siri ike nke osisi ma ọ bụ anụmanụ ndị e chebeworo, kama ọ bụla sụgharịrị ma ọ bụ mpụta nke hapụrụ ihe ndị dị ndụ. A ghaghị ikwu na n'oge ugbu a, a chọpụtawo obere akụkụ nke ndụ dị na mbara ala tupu oge a. Nọgide na-enyocha ma na-edebe ndị ọkà mmụta ihe ochie a, ndị ọkà mmụta sayensị na-esonye nchịkọta na nkọwa data banyere ihe ndị dị n'oge ochie.

A ghaghị ikwu na a na-ekewa ihe àmà nke evolushọn nke ọdịdị dị ndụ n'ọtụtụ dị iche iche. Ya mere, e nwere nkwenye ndị dabeere na ịdị n'otu nke sitere na ụwa ụwa. Nke a na-agụnye eziokwu ahụ bụ na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mkpirikpi niile nwere ụdị ọgwụ ahụ yiri nke mbụ. Ezigbo mkpa na mkpa phenomena na ụmụ anụmanụ na nje bacteria, na osisi ndi na-edozi, na nucleic asịd wuru mgbe niile nke yiri mmiri. Cellular Ọdịdị bụ fọrọ nke nta niile ntule. A na-eji ATP mee ihe dị ka igwe ala nke na-eme ka ume dị.

Ndị ọkà mmụta sayensị na ndị mba ọzọ achọpụtawo ihe àmà nke evolushọn, ụdị embrayo. Dika omumu omumu miri emi, enwere uzo di iche iche di iche iche di iche iche n'onu ala nke embrayo. Ihe kachasị anya bụ otu ihe ịrịba ama dị na embrayo nke otu otu ma ọ bụ ụdị. Ihe atụ, na terrestrial vertebrates ekwukwa ebikwasị mesho arches nakwa dị ka azụ, ọ bụ ezie na ndị okenye, ha na-adịghị ọtọ pụtara. Nke a na-egosi na ihe niile dị ndụ nwere n'otu onye malite. Ngosipụta nke evolushọn gụnyere nkwenye nke mmadụ, ya bụ, akụkụ ndị a na-adịghị amụba ma ọ bụ akụkụ nke ahụ. Ihe kachasị n'ime ha gụnyere coccyx, nke bụ ọkpụkpụ azụ nke sitere na ọtụtụ vertebrae fused. Ozugbo o guzobere ọdụ, Otú ọ dị, site na ntụgharị gaa n'eziokwu, ọ dị mkpa ka ọ daa. N'ihi ya, akụkụ a n'ime mmadụ dị na nwata, Otú ọ dị, ọnụnọ ya na-akwado nkwupụta evolushọn.

E kwesịkwara ịkọwa atavism. Aghọtara ya dị ka ọdịdị nke àgwà ụfọdụ, nke bụ àgwà nke ndị nna ochie, ma na ụkpụrụ ya ekwesịghị ịdị na nwoke taa. Dịka ọmụmaatụ, ọ nwere ike ịbụ ntutu isi siri ike, ọnụnọ karịa otu uzo mammary glands, wdg.

Mark na ihe omumu nke evolushọn. N'etiti ha, ụdị ndị na-ejikọta ihe ịrịba ama nke usoro ịme ihe dị ukwuu bụ nke bara uru. Tụkwasị na nke a, ndị ọkà mmụta sayensị dọtara uche gaa n'eziokwu ahụ bụ na na ụfọdụ vertebrates, ọdịdị nke ndị isi bụ ihe yiri nke ahụ, n'agbanyeghị na ha na-arụ ọrụ dị iche iche.

Ihe omuma sayensi bara uru maka omumu nke evolushọn na-enye nkowa nke uwa nke uwa di iche iche. Nkesa ụdị dịgasị iche iche nke ụwa na nchịkọta ha dịka ọnọdụ ala dị iche iche na-egosipụta n'ụzọ doro anya usoro nke akụkọ ihe mere eme nke ihe niile dị ndụ.