Gịnị bụ nkebi na mmepe na-aga otu? Isi nkebi nke mmepe nke otu

Gịnị bụ nkebi na mmepe na-aga otu? Tupu anyị azaa ajụjụ a, anyị mara na socio-akụkọ ihe mere eme mmepe nke ya - bụ na a Multilateral usoro, ọ bụ oké ike. Ọ na-adị n'elu a pụtara ogologo oge nke akụkọ ihe mere eme na ndị ọchịchị, ndị iwu, akụ na ụba, ọgụgụ isi, ime mmụọ, nke omume na ọtụtụ ndị ọzọ mmiri na-eme ka ụfọdụ ike n'ezi ihe. Ọtụtụ ndị ọkà mmụta na-agbalị inye ha azịza nke ajụjụ nke ihe ndị mmadụ na ya mmepe. N'isiokwu a anyị na-atụle isi ihe ozizi na nhazi ọkwa chọrọ site maara nke ọma na-eme nnyocha na-ekwu.

Specificity nke sociological ọmụmụ nke akụkọ ihe mere eme mmepe nke otu

A sociological amụ echiche a siri ike, apụ n'ihi na ọ bụ ike ịmata ihe dị iche n'ezie na-elekọta mmadụ akụkụ. Ọzọkwa ike ikpebi ọdịnaya nke echiche nke "na-elekọta mmadụ mmepe" na N'ezie nke akụkọ ihe mere eme usoro. Na ihe niile a mkpa ka e mee iji zaa ajụjụ a: "Gịnị bụ nkebi na mmepe na-aga otu?" Researchers na-emekarị m anya na-lekwasị na-elekọta mmadụ na akụkọ ihe mere mmepe nke a na-elekọta mmadụ na isiokwu. Ha nwere ike na-eme dị ka mmadụ, a na-otu (eg Russian), nakwa dị ka otu ìgwè nke ụlọ ọrụ (Latin American, European), mba, na-elekọta mmadụ na otu, na-elekọta mmadụ na alụmdi (ezinụlọ, usoro agụmakwụkwọ), a na-elekọta mmadụ na nzukọ. Ọ nwekwara ike ịbụ a Nchikota (mba aku ụlọ ọrụ, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọzọ, ahia-ulo oru ụlọ ọrụ). Otú ọ dị, anyị na-nanị mmasị na ajụjụ nke ụdị nkebi na ya mmepe na-aga otu dị ka a dum.

Civilization na ụdị mmadụ

Onye kasị ukwuu mmasị na-elekọta mmadụ na sayensị bụ socio-akụkọ ihe mere eme nke ọha mmadụ dị ka otu ihe na-elekọta mmadụ nkeji. N'ezie, ọ bụ nke mmepe nke onye klas, na-elekọta mmadụ dị iche iche, oru, òtù, na obodo. Otú ọ dị, na onye ọ bụla na ogbo nke ya na-elekọta mmadụ na akụkọ ihe mere mmepe nke a akpan akpan ụlọ ọrụ na ọ bụ eziokwu, n'ihi na nke analysis na nkọwa na-na-na-eji dị iche iche echiche. Ha nwere ike kewara abụọ iche iche - "mmepeanya" na "ụdị ọha mmadụ." Ndị a echiche mara na qualitative obodo dị iche iche nkebi nke ọhaneze na akụkọ ihe mere eme development. Ha kwesịrị kọwaa iji nye azịza nke ajụjụ a: "Gịnị bụ nkebi ẹkenịmde ụlọ ọrụ na ya mmepe?"

Okwu ahụ bụ "ụdị mmadụ"

N'okpuru a echiche pụtara a usoro nke bughi nkeji (oru, na-elekọta mmadụ dị iche iche, obodo, wdg), mmekọrịta na onye ọ bụla ọzọ na interconnected site ụfọdụ na-elekọta mmadụ ideals norms ji ọsọ ha.

E nwere dị iche iche nke nhazi ọkwa ọha mmadụ. The kasị elementrị - ha nkewa n'ime mfe ma dikwa mgbagwojuanya. Ya azụ ka narị afọ nke 19 na-atụ aro na Herbert Spencer.

nhazi ọkwa Spencer

Anabatakwa a ajụjụ na ihe ndị mmadụ na-aga na ya mmepe, na ndị ọkà mmụta sayensị na-etinye na-atụ anya na ọha mmadụ na-na-akpụ akpụ na ugboro na ọnọdụ nke na-akpọ ebighị ebi homogeneity n'ime ndị na-abụghị - a ụfọdụ heterogeneity, na-amụba mwekota na iche nke mmadụ, na-elekọta mmadụ na ibe ya na omenala. Ozugbo ahụ, anyị mara na nkewa bụ nnọọ ime. Mgbe niile, ọbụna ihe ndị kasị dị mfe ụlọ ọrụ - a nnọọ mgbagwoju organism. Ọbụna obere doro anya bụ na ndị metụtara ndị oge ochie usoro nke ọha mmadụ na-haziri bụ mfe karịa, n'ihi na ihe atụ, mmepe nke oge a. Ya mere, Spencer si nhazi ọkwa bụ nnọọ etịbe.

Nkewa nke otu n'ime ihe ulo oru na omenala

Ma Spencer bụghị nanị otu onye nyere azịza nke ajụjụ a: "Gịnị bụ nkebi ẹkenịmde ụlọ ọrụ na ya mmepe?" Otu n'ime ihe ndị kasị nnọọ bụ classifications chepụtara Comte, K. Saint-Simon, Emile Dürkheim na ndị ọzọ na sociologists nkewa n'ime ulo oru na omenala. Abụkarị echiche nke "ọdịnala mmadụ" a na-eji na-ezo aka development nkebi, nke na-tupu ikeketeorie. Nke ahụ bụ a collection nke ndị mmadụ n'oge a bụghị ma mepụtara ulo oru mgbagwoju. Ọ dabeere n'ụzọ dị ukwuu na-akọ ugbo na aku na uba. Ndị dị otú ahụ a otu bụ kwụụrụ mmadụ. Site n'ọgbọ ruo n'ọgbọ ihe nakawa etu esi nke omume na omenala iche nke ndụ na-ebute site fọrọ nke nta na-agbanweghi agbanwe. The N'ihi nke ụlọ ọrụ mmepụta ihe dị na ulo oru otu. Ya site mmepe obodo, uka mmuta, ọkachamara iche iche. Ndị dị otú ahụ a otu dabeere tumadi na ulo oru aku na uba. Ọ mepụtara a usoro nke ọhaneze na klas na ulo oru nkewa nke oru. Ọ bụ ike, ji mgbe nile na nkà na ụzụ na nkà mmụta sayensị na nkà na ụzụ innovations na mepụtara, a elu larịị nke agagharị.

Wallerstein si mere usoro

E nwere ndị ọzọ echiche na ihe ogbo nke ọha mmadụ na ya mmepe. The obere azịza nke ajụjụ a, dabere na echiche nke otu nke na-eduga oge a Western sociologists Immanuel Wallerstein, nwere ike e nyere dị ka ndị a. Nke a ọkà mmụta sayensị achọpụta na ọ dị mkpa oke nke akụkọ ihe mere eme usoro. Onye ọ bụla n'ime ndị a na usoro dabeere na ụdị ụfọdụ nke nkewa nke oru. Ọ na-amalite iche iche oru (socio-omenala, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, akụ na ụba), nke-emecha kpebie ihe mmejuputa ụkpụrụ ndị bụ isi nke usoro ihe a, na-socialization nke ìgwè dị iche iche na ndị mmadụ n'otu n'otu. Wallerstein rụrụ ụka na otu onye nwere ike ịchọta iche iche iche iche nke akụkọ ihe mere eme usoro. Otu n'ime ha - ka e kee maka banyere 500-600 afọ nke ikeketeorie n'ụwa aku na uba (oge a). Ọzọ - Alaeze Ukwu Rom. The atọ dị na Central America, Mayan owuwu. Obere akụkọ ihe mere eme usoro, e nwere nnukwu ego. Si ele ihe anya nke na-eme nchọpụta, ndị ezigbo mgbanwe otu-eme mgbe ntughari-amalite site na otu akụkọ ihe mere eme usoro ọzọ. Nke a adịghị emetụta dị iche iche esịtidem emegiderịta kpebisiri ike site ya ofufe. Inefficiency ọrụ usoro ga-emepe ụzọ maka ndị ọzọ, ihe ọkaibe ụzọ.

Mwepu nke dị iche iche nke ọha mmadụ na-enye ohere na-eme nnyocha si dị iche iche akụkụ, si ọnọdụ dị iche iche na n'ime akụkụ dị iche iche nke ihe ọmụmụ na-elekọta mmadụ na akụkọ ihe mere mmepe na-atụle ya dị ka a multi-faceted usoro, na a dịgasị iche iche nke na-egosi na ihe ịrịba ama.

Isi socio-akụkọ ihe mere eme ụdị nke ọha mmadụ

Na mkpokọta n'elu, na ndị ọzọ na echiche nke sociologists na ọkà ihe ọmụma, akụ na ụba na akụkọ ihe mere eme, anyị nwere ike ịmata ihe dị iche na nkenke, na schematic ụdị, ndị na-esonụ socio-akụkọ ihe mere eme na ụdị (nkebi nke mmepe nke ọha mmadụ na-)

- dị site collection nke onyinye nke ọdịdị na ịchụ nta obodo nke dinta na nzukọ;

- ndinịm wuru cultivation nke osisi na cultivation nke ala ugbo ọha;

- dabeere na cultivation nke dị iche iche ụdị anụ ụlọ anu-ulo;

- tumadi dabeere handicraft na omenala ugbo mmepụta (na ha e nwere onwe onwunwe, obodo, ala ike, ọmụmụ, ahia, ide);

- dabeere tumadi na mmepụta nke ulo oru igwe ulo oru ọha;

- dochie ulo oru postindustrial.

N'oge gara aga, dị ka e kwuru site ọtụtụ ndị, ọ bụ akụ na ụba ndabere nke mmepụta bụ bụghị nke ukwuu dị iche iche ahụ na akụ dị ka ozi, ihe ọmụma, na ọrụ ụlọ ọrụ.

Ke ofụri ofụri, a typology, nke na-akọwa na isi nkebi nke mmepe nke ọha mmadụ, adiaha n'ọtụtụ ebe ezu nnọchiteanya nke Humanities na-elekọta mmadụ na sayensị na mba dị iche iche. Ọ bụ mgbe eji maka owuwu nke ọzọ pụrụ iche na zuru ezu echiche nke na-elekọta mmadụ na akụkọ ihe mere mmepe.

Echiche nke "mmepeanya"

Na sociology, na-elekọta mmadụ na nkà ihe ọmụma na omenala ọmụmụ nwekwara mata ụdị nke na omenala na-elekọta mmadụ na Ọdịdị nke ahụ mmadụ na-enyemaka nke "mmepeanya" echiche. Otú ọ dị, ọ bụrụ na ụdị nke mmadụ karịsịa akowaputa ọdịdị nke na-elekọta mmadụ na ibe ya, mmekọahụ na akụkụ, mmepeanya ka a echiche na-emesi ike bụ na ime mmụọ, na-elekọta mmadụ, omenala na okpukpe atụmatụ dị iche iche ọha mmadụ.

Cultural-akụkọ ihe mere eme ụdị

A okwu na-nso echiche chọrọ na narị afọ nke 19 N.Ya.Danilevsky, Russian sociologist na nkà ihe ọmụma ( "omenala-akụkọ ihe mere eme ụdị"). Nke a na-eme nchọpụta, bụ otu n'ime ndị mbụ na-eche echiche na-agbalị na-esi pụọ ot image nke ọhaneze na akụkọ ihe mere eme development naanị dị ka linear, planar usoro. Ọ na-kweere na ndị mmadụ guzobere omenala-akụkọ ihe mere eme na ụdị ndị dị iche na budata n'etiti onwe ha. O weere isi ibiere nhọrọ ụdị "mmekọrita nke asụsụ", nke ókèala, okpukpe, psihoetnograficheskoe ịdị n'otu, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị onwe, forms nke akụ na ụba ọrụ, nakwa dị ka ụfọdụ ndị ọzọ. Danilevskii (nke e gosiri n'okpuru) bụ n'etiti ndị na ụdị Assyrio-Babylon, Chinese, Ijipt, Iranian, Indian, Grik, Hibru, Arabic, Rome, European (German-Rome).

Onye ọ bụla n'ime ha na ya mmepe nkebi ná ndụ okirikiri, dị ka si malite, mmepe, ịma ifuru, na-emebi. Mgbe ahụ, a ọhụrụ omenala-akụkọ ihe mere eme ụdị na-abịa na-ebute ụzọ nke akụkọ ihe mere eme nke ụwa anyị. Dị ka Danilevsky, oruru nke Slavic mmepeanya na-aga ruo ọtụtụ narị afọ. Ọ e ji ha ugbu a na ogbo nke mmepe nke ọha mmadụ. Ọ buru amụma a oké uru Slavic mmepeanya. Concept Danilevsky, n'agbanyeghị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị conservatism na a ọnụ ọgụgụ nke usoro iwu naivete, bụ bara uru n'ihi na ọ na-enye a na-abụghị linear onyinyo nke akụkọ ihe mere eme nke ọha mmadụ. Ọ presupposes ịdị adị nke akụkọ ihe mere eme digressions, zigzags, ọbụna ọkpụrụkpụ mbibi nke mbụ akwakọba ụkpụrụ ọdịbendị.

Mkpebi Toynbee

Mgbe e mesịrị, echiche nke cyclical development bụ na ọrụ nke Spengler aka iso, ndị German ọkà ihe ọmụma, na karịsịa Arnold Toynbee, English akụkọ ihe mere eme. Site Toynbee bụla mmepeanya (na ọ bụ akụkọ ihe mere eme nke ụmụ mmadụ mmepeanya agukọta 21, tinyere isi 13) gbatịrị ya mechiri emechi development lifecycle. Ọ na-akpali si amụ ọnwụ na decomposition. Toynbee achọpụta 5 isi mepee: Russian, Western, Islam, Indian na Chinese. Ọ na-akwụ ụgwọ akpan akpan anya ka ihe maka anwụ mmepeanya. Toynbee, akpan akpan, kweere na nkwado nke ike ndụ nke a akpan akpan omenala, ya "ihe J.Randall" bụ na ụfọdụ ebe na-enweghị ike obibi abụrụ mere na ọhaneze na nsogbu akụ na ụba. Ọ na-eme n'ime ihe ndị e kewapụrụ nta nke ndị bi na ya na-achịkwa ya na-enweghị ikike nke ndị isi, nakwa n'ụzọ ziri ezi, ike ike. Na ikpeazụ na analysis, na-eme nchọpụta, ndị a Filiks ime mmepeanya.

Ugbu a na ị maara ihe ndị mmadụ na-enwe na ya mmepe dị ka Toynbee.

Echiche nke mmepeanya na sociology

Na sociology (na, ọzọ n'ozuzu na Humanities na-elekọta mmadụ na sayensị) na-adịbeghị anya na-aghọ esiwanye nkịtị echiche nke mepere anya, mgbe ị chọrọ na-akọwa na-elekọta mmadụ na akụkọ ihe mere mmepe. Nke a bụ n'ihi tumadi eziokwu na Marxist echiche na-adịkwaghị kpamkpam na Soviet na-elekọta mmadụ na sayensị, dị ka nke ndị mere nke ẹdude na-elekọta mmadụ-aku formations, jụrụ ọtụtụ ndị na-elekọta mmadụ ndị ọkà mmụta sayensị ka a simplistic na gabiga ókè politicized. Echiche nke mmepeanya bụ ugbu a na-eji na anụ ụlọ na nkà mmụta sayensị akwụkwọ atọ isi ụkpụrụ:

- eso obi ogbo nke ọhaneze na omenala mmepe nke otu;

- socio-omenala ụdị (Russian, European, Chinese, Japanese na ndị ọzọ na mepee);

- dị ka ndị kasị elu na nke ugbu a larịị nke technology, socio-akụ na ụba, na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na omenala development.

Ọbụna n'ụlọ akwụkwọ mbụ anyị ga-esi mata ihe nkebi ọha mmadụ na ya mmepe. Mezuwo 8 - ọ bụ oge na-amụ nke. Otú ọ dị, ụlọ akwụkwọ isiokwu ndị pụtara elu ọnụ. a zuru ezu nzaghachi ajụjụ e nyere n'isiokwu a banyere ihe ndị mmadụ na-aga. Ọ nwere ike na-eji maka nkwadebe maka klas na ule, ọ bụghị nanị ụmụ akwụkwọ, ma ụmụ akwụkwọ.