Yusuf Balasaguni: obere akụkọ ndụ na ihe okike okike

Yusuf Balasaguni (afọ 1020) (1075) bụ onye na-ede uri na onye na-eche echiche nke Turkic. Nke a ga-etinye aka na ya biography. Kedu ihe anyị nwere ike ịma banyere otu nwoke bi na narị afọ nke iri na otu? Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme ga-agbakọta ihe ọmụma banyere ya. Banyere afọ ndị mbụ nke onye na-eche echiche na onye ede uri n'ozuzu ọ dịghị ihe ọ bụla mara. Ma n'isiokwu a, anyị ga-depụta ihe niile ndị nchọpụta nke ọrụ ọkà mmụta a nwere ruo ugbu a.

Yusuf Balasaguni: akụkọ mkpirikpi

A mụrụ onye ọkà ihe ọmụma n'ọdịnihu, onye na-ede uri na onye na - ede akwụkwọ nkà ihe ọmụma na oge nke 1016-1020. N'obodo Balasaguna. Mgbe ahụ ọ bụ isi obodo Karakhanid. Site n'ụzọ, obodo ahụ dị ugbu a na n'ókèala nke Republic of Kyrgyzstan n'oge a. Ma ebe kpọmkwem ka Balasagun dị? Ndị ọkà mmụta sayensị kwenyere na nke a bụ oge Tokmak na n'ikpere mmiri nke Chu, ma ọ bụ na mpaghara Zhambyl, na elu nke Aktobe. The isi obodo nke ala Karakhanids dọtara ndị ọrụ nkà na ụbụrụ na-aghọ ndị ọzọ na mpaghara nke Middle East. Enwere echiche na nne na nna nke Joseph Balasaguni bụ ndị bara ọgaranya. Ekeme ndidi enye ama ọtọn̄ọde ke ufọkn̄wedurua. Ihe ọ bụla ọ bụ, bụ Yusuf Balasaguni, onye ọhụụ, jupụtara na ntụpọ ntụpọ, natara ọzụzụ dị mma. O kwuru okwu Arabic na Farsi. Isi ihe na-akpo ya Yusuf Khas Hajib. Nke a abughi aha nna, mana aha. Ọ pụtara "onye nlekọta nke ụlọikpe nke onye ọchịchị". E nyere onye edemede a site na Tsar Kashgar, mgbe o nyere ya ọrụ nke ndụ ya "Kutadgu bilig". Balasguni nwụrụ na 1074 ma ọ bụ 1075. Ẹbụk enye ke Kashgar.

"Sayensị nke Obi Ụtọ", ma ọ bụ "Ịmata Amara"

A maara na Yusuf Balasaguni dere ọtụtụ akwụkwọ uri. O di nwute, nani otu n'ime oru ya nile abiala anyi. "Kutadgu bilig" nwere ike ịtụgharị dị ka "Ịmara Grace" ma ọ bụ "Sayensị banyere otu esi enwe obi ụtọ". A na-edebe ihe odide kachasị oke nke uri a na Uzbekistan, na Ụlọ Akwụkwọ nke Oriental Studies na Academy of Sciences. A na-ekebi abụ "Amara Grace" na puku isii na narị ise na bates, a na-ekewa ndị ahụ n'ime isi iri asatọ na asatọ. Onye edemede ahụ depụtara mgbakwunye atọ ọzọ, nke nwere isi atọ na otu narị na iri abụọ na anọ. Kedu ụdị ọrụ a bụ "Kutadgu bilig"? N'agbanyeghị eziokwu ahụ bụ na a na-arụ ọrụ ahụ na usoro nke uri, a na-akwanyere ya ùgwù site na nhazi usoro omume. Ọtụtụ ndị na-eme nchọpụta na-atụle "Science of Happiness" ihe gbasara nkà mmụta ihe ọmụma, n'ihi na n'ebe ahụ, anyị na-achọta ọtụtụ ntụgharị uche banyere nzube na ịdị mkpa nke ịdị adị mmadụ, na mmekọrịta dị n'etiti mmadụ na ọha mmadụ.

Turkic Machiavelli?

Anyị echefughị na Yusuf Balasaguni dere ọrụ ya "Kutadgu bilig" maka onye ọchịchị Kashgar. Na na ọ na-enye ohere ka anyị bịaruo Yiri na inem "The Emperor", nkwado site na Italian Renaissance thinker ugboro Niccolo Machiavelli. O tinyere ọrụ ya nye onye ọchịchị na onye ọchịchị aka ike nke Rom Cesare Borgia. Ma, n'adịghị ka Machiavelli, bụ onye na-akụziri anyị ka anyị sonyere òtù ndị agha ma merie ha, anyị na-echegbu onwe anyị banyere uru ndọrọ ndọrọ ọchịchị anyị karịa ndị mmadụ, ọrụ nke Yusuf Balasaguni na-ekwu banyere ihe ọzọ. Onye ọkà ihe ọmụma nke oge ochie na-etinye ihe ọ chọrọ n'aka onye na-achị achị. Ọ ghaghị ịkụziri ya ihe, ghọta ihe sayensi na nkà, na-agbalịsi ike inweta ihe ọmụma na ikpe ziri ezi, na-elekọta ndị na-achị ha. Enwere ike ikwu na edere "Kutadgu bilig" nwere ike iji aka ya weere dị ka isi ihe dị mkpa maka ịchọta ọnọdụ obodo Turkic.

Yusuf Balasaguny - akwụkwọ nkà mmụta ihe ọmụma

"Ịmara Grace" abughi nani ọmarịcha uri na nkwekọrịta ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ọrụ a ọtụtụ ndị na-eme nchọpụta nke ihe okike bụ Yusuf Balasaguni kpọrọ akwụkwọ mbụ na asụsụ Turkic. N'ezie, "Ihe ọmụma nke Grace" nwere ọtụtụ ihe ọmụma na echiche nile nke oge a na mpaghara dị iche iche nke omenala na sayensị. N'ime oru a, ihe omuma nke ndi sayensi nke iri na otu nke iri na abuo bu nke a. Onye edemede ahụ adịghị ala azụ ikwupụta ọnọdụ nke ya na ndụ. Anyị na-ahụ na nkọwa nkà ihe ọmụma nke nsogbu ụwaview. Nke a bụ ọdịnihu nke mmadụ, na ihe ndụ ya, ebe na ọrụ na ọdịdị na eluigwe na ụwa. Enwere ike ikwu na n'ime ọrụ encyclopedia nke Balasaguni "Kutadgu bilig" ọtụtụ usoro ihe omuma banyere ma ihe gbasara nkà ihe ọmụma na ụkpụrụ nlekọta na ụkpụrụ omume. Ọrụ a bụ mpaghara omenala nke oge ahụ.

Inye aka na akwukwo

Na mgbakwunye na ọrụ akwụkwọ nkà ihe ọmụma, ekwesịrị ịdebe na e dere uri ahụ n'asụsụ nke otu mba Turkic. Na ibe ya, anyị na-achọta ihe atụ dị omimi banyere akụkọ banyere agbụrụ a. Asụsụ nke Yusuf Balasaguni dere edere ya bụ "Kutadgu bilig" ghọrọ ntọala, bụ isi maka ịmepụta asụsụ Uzbek nke oge a.

Ebube ụwa

Ọbụna n'oge onye edemede ahụ, ọrụ ya "Science of Happiness" nwetara nkwado. Ma ọ bụghị nanị onye na-achị Kashgar. Balasaguni n'onwe ya na-ekwu banyere nkwupụta a sara mbara na otu n'ime ngwa ndị ọzọ. Aha nke Khas Hajib kwadoro ya wee ghọọ aha nke abụọ ya. Onye edemede ahụ dere na na Iran ọrụ ya na-akpọ "Shahnamei Turki" (ya bụ, Turkic "Shahname"), ndị bi na Arab East na-akpọ abụ "Kutadgu bilik" "Ekike ndị ọchịchị" ("Zinat al-madar"). Ndị nnyocha ahụ na-arụ ụka na akwụkwọ nkà ihe ọmụma a nwere mmetụta a na-apụghị ịgbagha agbagha maka akwụkwọ ndị Turkic n'oge Ọkachasị Ụwa ruo narị afọ nke 14 na 15. Ka ọ dị ugbu a, a sụgharịrị abụ "Kutadgu bilig" n'asụsụ dị iche iche nke ụwa. Enwere ike ịgụ ya na Bekee na German. Yusuf Balasaguni n'onwe ya, onye foto ya nwere ike ịhụ ọbụna na magazin njem, aghọwo dike mba nke Kyrgyzstan. A mụrụ ya n'ụwa a. Dịka ọmụmaatụ, ihe osise nke onye na-ede uri Uighur na-achọ kaadị ego nke ego ego obodo dị otu puku soms.